Perde Arkası: Keir Starmer'ı İstifaya Götüren Ekonomik Kriz ve Seçim Yenilgileri

Ne oldu?

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, uzun süredir artan parti içi baskılar ve kamuoyu desteğindeki erime sonrası başbakanlık görevinden istifa ettiğini açıkladı. Starmer, düzenlediği basın toplantısında yaptığı veda konuşmasında gözyaşlarına hakim olamazken, ülkeyi mevcut şartlarda yönetmenin mümkün olmadığını belirtti. Bu istifa, Birleşik Krallık'ta son on yılda yedinci, son beş yılda ise beşinci başbakan değişikliği olarak kayıtlara geçti. Başbakanlık koltuğuna geçmesi beklenen ismin İşçi Partisi içindeki güçlü figürlerden Andy Burnham olduğu konuşuluyor; partinin yeni lider ve ülkenin yeni başbakanını belirlemek için hızlı bir geçiş süreci başlatması bekleniyor.

Neden gündemde?

Starmer'ın istifası, küresel ölçekte yakından takip edilen bir siyasi depremin fitilini ateşledi. Dünyanın en büyük altıncı ekonomisi konumundaki Birleşik Krallık’ta yaşanan bu liderlik krizi, yalnızca iç siyaseti değil, Brexit sonrası dönemde ağır yara alan uluslararası yatırımcı güvenini de yakından ilgilendiriyor. İstifanın hemen öncesinde Başbakanlık Ofisi’ndeki kilit isimlerden Morgan McSweeney’in görevinden ayrılması, Starmer’ın parti ve hükümet içinde giderek yalnızlaştığına dair yorumları güçlendirmişti. Türk kamuoyu için de mesele, İngiltere ile tarihsel bağların ötesinde, dalgalı bir döneme giren Avrupa siyasetinin Türkiye-AB ilişkilerine olası etkileri bağlamında kritik görülüyor.

Bilinmesi gerekenler

Starmer yönetimini düşüşe geçiren iki temel dinamik öne çıkıyor: ekonomi ve seçim performansı. İşçi Partisi, iktidara geldiği dönemde vaat ettiği 'ulusal yenilenme' programını, yüksek enflasyon ve düşük büyüme sarmalı nedeniyle hayata geçiremedi. Halkın alım gücünde yaşanan sert düşüş, özel sektör yatırımlarındaki yavaşlama ve sağlık sistemindeki kronik sorunlar, Starmer’ın kişisel oy oranlarını tarihin en düşük seviyelerine çekti. Bu ekonomik tablo, yerel ve ara seçimlerde ağır yenilgiler olarak sandığa yansıdı; parti, daha önce kalesi olarak görülen bölgelerde dahi Muhafazakârlar ve Reform UK karşısında ciddi kan kaybetti. Ayrıca, Başbakan Yardımcısı Angela Rayner’ın geçmişe dönük vergi ödemeleriyle ilgili tartışmalar da hükümetin ahlaki üstünlük söylemine gölge düşürdü. Rayner, İngiltere’nin güney kıyısındaki Hove’da bir daire alım satımı sırasında eksik vergi ödediğini kabul ederek siyasi rakiplerine koz vermiş ve hükümetin yıpranma sürecini hızlandırmıştı.

Sırada ne var?

İngiltere siyasetinde sular durulmuyor. İşçi Partisi’nin yeni lideri ve dolayısıyla ülkenin başbakanının kim olacağı, önümüzdeki en hayati soru. Şu an için en güçlü aday olarak Manchester Büyükşehir Belediye Başkanı Andy Burnham öne çıkıyor. Eski bakanlardan Burnham, parti tabanında güçlü bir desteğe sahip ve pragmatik merkez sol çizgisiyle ‘birleştirici figür’ olarak görülüyor. Parti içi yarışın kısa sürede netleşmesi halinde İngiltere’nin erken bir genel seçime gitmeden yeni bir başbakanla yoluna devam etmesi mümkün. Ancak muhalefet, meşruiyet krizi yaşandığını öne sürerek derhal genel seçim çağrısı yapıyor. Ekonominin seyri ve yeni liderin finans piyasalarına vereceği güven, yalnızca Londra’nın değil, Avrupa’nın da kaderini etkileyecek. İngiltere’nin istikrarsız görüntüsü, özellikle Liz Truss döneminde görülen türbülanslı günleri hafızalara taşırken, yeni hükümetin acil reform gündemine ne kadar sadık kalacağı merak konusu.