Pentagon bütçe ihtiyacı: 80 milyar dolarlık ek kaynak talebinin perde arkası

Ne oldu?

Pentagon bütçe ihtiyacı, ABD Savunma Bakanlığı’nın mevcut yıla ait mali kaynaklarının yetersiz kaldığı gerekçesiyle Kongre’ye yaptığı ek ödenek başvurusudur. Forbes Türkiye’nin de aralarında bulunduğu birçok uluslararası yayın organında yer alan haberlere göre Pentagon, özellikle İran ile tırmanan gerilimin ve diğer operasyonel giderlerin karşılanması amacıyla yaklaşık 80 milyar dolar tutarında bir ek bütçe talep etti. Wall Street Journal ve Rudaw gibi kaynaklar, talebin büyük bir bölümünün doğrudan Ortadoğu’daki askeri yığınak ve olası çatışma senaryolarına yönelik olduğunu öne sürüyor. Henüz Kongre’ye resmi olarak sunulup sunulmadığı veya Savunma Bakanlığı tarafından kamuoyuna açık bir teyit yapılıp yapılmadığı konusunda net bir bilgi bulunmuyor. İddialar daha çok bütçe görüşmelerine yakın kaynaklara ve sızdırılan ön raporlara dayanıyor.

Neden gündemde?

Bu talep, ABD’nin halihazırda kıtalararası balistik füze modernizasyonundan Pasifik’teki caydırıcılık unsurlarına kadar dev bir savunma bütçesini yönettiği bir dönemde gelmesiyle dikkat çekiyor. Zira 886 milyar doları aşan 2024 Ulusal Savunma Yetki Yasası’nın hemen ardından, 80 milyar dolar gibi yüksek bir ek kaynak ihtiyacının doğması, yönetimin dış politika ve caydırıcılık doktrinindeki dönüşümün bir yansıması olarak okunuyor. Gündemi belirleyen asıl unsur, İran ile doğrudan bir savaş ihtimalinin maliyetidir. Yemen'deki saldırılar, Kızıldeniz'deki deniz güvenliği operasyonları ve İran destekli gruplarla yaşanan çatışmaların seyri, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın mühimmat stoklarını normalden hızlı eritiyor. Talep edilen miktar, çatışmaların kısa vadede bitmeyeceğine dair güçlü bir sinyal olarak yorumlanıyor. Aynı zamanda bu talep, İsrail ve Ukrayna’ya yapılan yardımlarla birlikte savunma bütçesindeki makasın ne denli açıldığına dair ekonomik bir tartışmayı da alevlendiriyor.

Bilinmesi gerekenler

Pentagon’un ek bütçe taleplerinin geleneksel olarak "Overseas Contingency Operations" (Denizaşırı Acil Operasyonlar) fonu üzerinden yapıldığı biliniyor. Ancak 80 milyar dolarlık bu dilim, normal bir acil durum fonunun çok ötesinde. Uzmanlara göre, paranın büyük bir kısmı seyir füzeleri, hassas güdümlü mühimmatlar ve hava savunma sistemlerinin ikmali için ayrılmış durumda. Özellikle Patriot ve THAAD gibi sistemlerin yeniden üretim maliyetleri, bütçe üzerinde ciddi bir yük oluşturuyor. Ayrıca ABD donanmasının Kızıldeniz ve Basra Körfezi’ndeki operasyonel temposu, gemi konuşlandırma ve lojistik destek giderlerini katlıyor. Talep yalnızca İran ile sınırlı değil; Avrupa’daki güvenlik mimarisi için yapılan harcamalar da bu paketin bir parçası. Bir diğer bilinmesi gereken detay ise bu tür ek bütçe taleplerinin Kongre’deki siyasi dengelere takılma ihtimalidir. Özellikle bütçe disiplininden yana olan Temsilciler Meclisi üyelerinin, yönetime açık bir çek vermek yerine mevcut savunma harcamalarında kesintiye gidilmesini talep edebileceği belirtiliyor.

Sırada ne var?

Kongre’nin bu talebi nasıl ele alacağı, önümüzdeki haftaların en kritik gündem maddesi olacak. Ek bütçe onaylanmazsa Pentagon’un belirli modernizasyon programlarını ertelemesi veya acil mühimmat sevkiyatlarında yavaşlamaya gitmesi söz konusu olabilir. Ancak İran ile fiili bir sıcak çatışma durumunda, Kongre’nin hızlı bir bütçe yetkisi çıkarması siyasi bir zorunluluk haline gelecektir. Gözler şimdi Savunma Bakanı’nın yapacağı resmi açıklamada ve Beyaz Saray’ın talebi ne kadar zorlayacağında. Ayrıca, bu talebin Türkiye ve bölge müttefikleri açısından da sonuçları olabilir; zira ABD’nin bölgedeki askeri varlığını artırması, İncirlik ve Kürecik gibi üslerin lojistik hareketliliğini doğrudan etkileyebilir. Kulislerde, mali yıl sonu kapanmadan bütçenin geçirilmesi için yoğun bir kulis faaliyeti başlayacağı konuşuluyor.