Otoyol inşaatında tarih fışkırdı: 'Tarla' sanılan arazide 22 bin torba altın ve eser bulundu
Türkiye'nin bir noktasında devam eden otoyol inşaatı kazıları sırasında, yöre halkı tarafından yıllardır sıradan bir tarla olarak bilinen arazide büyük bir tarihi define ortaya çıktı. İlk belirlemelere göre 22 bin torbayı bulan altın sikke ve tarihi eserler, gündeme bomba gibi düştü.
Ne oldu?
Otoyol, hızlı trafik akışını sağlamak amacıyla inşa edilen, giriş ve çıkışların kontrollü olduğu çok şeritli karayoludur. Türkiye’nin dört bir yanında ulaşım altyapısını güçlendirmek için dev projeler yürütülürken, planlanan yeni bir güzergahtaki hafriyat çalışmaları beklenmedik bir keşfi beraberinde getirdi. Yöre sakinlerinin kuşaklardır bildiği sıradan bir tarım arazisinde iş makineleri, toprağın altında paha biçilemez bir hazineyle karşılaştı. İlk raporlara göre, uzman ekipler tarafından yapılan kurtarma kazılarında 22 bin torba dolusu altın sikke, mücevher ve dönemine ışık tutacak çeşitli tarihi eser gün yüzüne çıkarıldı. Söz konusu keşfin, bölgenin bilinmeyen bir antik yerleşim yeri veya önemli bir ticaret güzergahı olabileceğine işaret ettiği belirtiliyor. Henüz resmi makamlar tarafından eserlerin tam değeri ve tarihlendirilmesine dair nihai bir açıklama yapılmazken, buluntuların bölge müzesine sevk edildiği bildirildi.
Neden gündemde?
Buluntunun sadece maddi büyüklüğü değil, aynı zamanda ortaya çıkış biçimi de olayı Türkiye gündeminin üst sıralarına taşıdı. “Tarla diye biliniyordu, altın fışkırdı” şeklinde sosyal medya ve haber platformlarında yankı bulan olay, altyapı yatırımları ile kültürel mirasın korunması arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme getirdi. Konuyla ilgili konuşan yerel yetkililer, otoyol projelerinde bu tür sürprizlerin zaman zaman yaşanabildiğini, Türkiye’nin zengin arkeolojik katmanlara sahip bir coğrafya olduğunu vurguladı. Öte yandan, 42 şehri birbirine bağlayacak Anadolu otoyol ağı gibi mega projelerin konuşulduğu bir dönemde bu keşif, diğer şantiyelerde de benzer potansiyel kalıntılar olabileceği yönünde arkeoloji çevrelerinde heyecan yarattı. Aynı zamanda Bursa’daki 18,5 milyar TL’lik dev otoyol projesi gibi devam eden diğer büyük yatırımların da gözden geçirilmesi gerektiği tartışmaları başladı.
Bilinmesi gerekenler
Otoyolların en önemli özelliği, yayaların ve hayvanların girişine kapalı, erişme kontrollü yapılar olmalarıdır. Türkiye’de özellikle gece aydınlatmasına sahip ücretli otoyollar yaygınken, bu dev şantiyeler derin hafriyatlar gerektirir. Söz konusu keşifte de iş makineleri, toprak yüzeyinin birkaç metre altında, daha önce hiçbir yasal kazı veya yüzey araştırması yapılmamış bir alana denk geldi. Eserlerin bulunduğu arazinin tapu kayıtlarında “tarla” vasfıyla görünmesi, define avcılarının bile burayı göz ardı etmesine neden olmuştu. Kazı alanında güvenlik çemberi oluşturulurken, otoyol güzergahında herhangi bir değişikliğe gidilip gidilmeyeceği ise Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Karayolları Genel Müdürlüğü arasındaki görüşmeler sonucunda netleşecek. Sözcü Gazetesi’nin aktardığına göre, eserlerin büyük bölümü sağlam durumda ve titizlikle envantere alınıyor.
Sırada ne var?
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın yakın zamanda duyurduğu “3 saatlik yol 50 dakikaya inecek” sloganıyla tanıtılan proje de dahil olmak üzere, birçok karayolu projesinde fen işleri öncesi arkeolojik etüt raporları hız kazanacak. Uzmanlar, bu buluntunun sadece münferit bir define olmadığını, bölgede katmanlı bir antik kent kalıntısı olabileceğini iddia ediyor. Yetkililer, otoyol inşaatının aksamaması için alternatif güzergah çalışmalarına başlarken, bölgenin tamamının sit alanı ilan edilmesi gündemde. Önümüzdeki günlerde bakanlık tarafından hazineye ait eserlerin sergileneceği bir basın toplantısı düzenlenmesi bekleniyor. Böylece, toprağın altından çıkan bu beklenmedik servet, Türkiye’nin kültürel mirasına katkı sağlarken otoyol projesinin kaderini de belirleyecek.
Sık Sorulan Sorular
Otoyol inşaatında bulunan altınlar nerede ortaya çıktı?
Yöre halkı tarafından yıllardır basit bir tarla olarak bilinen ve şimdiye kadar hiçbir resmi kazı yapılmamış bir arazide, iş makinelerinin hafriyatı sırasında bulundu. Otoyol güzergahının tam konumuyla ilgili resmi açıklama beklense de keşif, bölgenin arkeolojik açıdan ne kadar zengin olduğunu gözler önüne serdi.
Eserlerin sayısı ve değeri hakkında kesin bilgi var mı?
İlk belirlemelere göre 22 bin torba altın sikke ve tarihi eserden bahsediliyor. Ancak bu rakamın, eserlerin tamamının sayımı ve sınıflandırması sürdüğü için değişebileceği belirtiliyor. Maddi ve tarihi değer konusunda henüz resmi makamlarca doğrulanmış nihai bir rapor yayımlanmadı.
Bu keşif otoyol projesini durdurur mu?
Bu durum, bölgenin koruma statüsüne alınmasına bağlı. Eğer alan birinci derece arkeolojik sit alanı ilan edilirse, otoyol projesinin güzergahı değiştirilebilir. Şu anda Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Karayolları ekiplerinin koordineli çalışmasıyla hem kültürel mirasın korunması hem de ulaşım yatırımının aksamaması için kurtarma kazıları ve alternatif planlar değerlendiriliyor.
Bulunan tarihi eserler şimdi ne olacak?
Çıkarılan tüm eserler güvenlik önlemleri altında envantere alınarak en yakın müzeye sevk edildi. Konservasyon ve restorasyon işlemlerinin ardından eserlerin, bilimsel değerlendirmeleri yapıldıktan sonra ilerleyen süreçte düzenlenecek özel bir sergiyle kamuoyuna tanıtılması planlanıyor.