Netanyahu Türkiye F-35 satışı: İsrail Başbakanı'ndan Washington'a 'stratejik denge' uyarısı

Ne oldu?

Netanyahu Türkiye F-35 satışı, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Türkiye'ye beşinci nesil savaş uçağı satışına dair ABD nezdinde başlattığı diplomatik engelleme girişimidir. BBC'nin aktardığına göre Netanyahu, söz konusu satışın Ortadoğu'daki güç dengesini ortadan kaldıracağını açıkça ifade etti. Euronews'in haberinde ise İsrail Başbakanı'nın itirazını genişleterek yalnızca F-35'in değil, F-35'e güç veren F110 ve F-35 motorlarının da Türkiye'ye verilmemesi gerektiğini vurguladığı belirtildi. Bu açıklamalar, İsrail'in Türkiye'nin hava kuvvetleri kapasitesindeki olası bir sıçramayı kendi askeri üstünlüğüne doğrudan tehdit olarak algıladığını gösteriyor.

Neden gündemde?

Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasının üzerinden yıllar geçmesine rağmen, Ankara'nın programa geri dönme veya alternatif yollarla bu teknolojiye erişme ihtimali İsrail cephesinde alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Ensonhaber'in haberine göre Netanyahu, eski ABD Başkanı Donald Trump ile konuyla ilgili gizli bir görüşme gerçekleştirdi. Gündemin daha da kızışmasına yol açan bir diğer gelişme ise Şarkul Avsat Türkçe'de yer alan haberde gizli: ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in, Türkiye'ye F-35 satışı konusunu ele almak üzere Netanyahu ile planladığı görüşmeyi iptal ettiği bildirildi. Bu iptal, Washington'da konunun ne kadar hassas ve çetrefilli bir hale geldiğinin işareti olarak okunuyor. İsrail, bölgede kendisinden başka bir ülkenin hayalet uçak teknolojisine sahip olmasını, hava sahasındaki mutlak tahakkümünün sonu olarak değerlendiriyor.

Bilinmesi gerekenler

Türkiye, F-35 programının eski bir ortağıydı ancak Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini satın alması nedeniyle programdan çıkarıldı. Buna rağmen Türk savunma sanayii, F-35'in tedarik zincirinde kritik parçalar üretmeye devam ediyor. İsrail ise bölgede F-35 filosuna sahip tek ülke konumunda ve bu sayede hem hava savunma sistemlerine yakalanmadan operasyon yapabiliyor hem de İran gibi rakiplerine karşı caydırıcılığını koruyor. Netanyahu'nun itirazı tam olarak bu noktada şekilleniyor: Türkiye'nin eline geçecek her F-35, İsrail'in stratejik derinliğini ve operasyonel serbestisini kısıtlayacak bir faktör olarak görülüyor. İsrail yönetimi, Türkiye'nin sadece uçağın kendisini değil, motor teknolojisine erişimini de durdurmaya çalışarak Ankara'nın yerli savaş uçağı KAAN gibi projelerini de sekteye uğratmayı hedefliyor.

Sırada ne var?

Trump yönetimi döneminde Türkiye'ye yönelik pragmatik yaklaşım hatırlandığında, Netanyahu'nun bu diplomatik atağının sonuç verip vermeyeceği belirsiz. ABD savunma bürokrasisi içinde Türkiye'nin NATO müttefiki olarak kalmasının stratejik önemini vurgulayan kanat ile İsrail'in güvenlik kaygılarını önceleyen kanat arasında bir çekişme yaşanıyor. Hegseth-Netanyahu görüşmesinin iptali, ABD'nin bu konuda aceleci bir karar almak istemediğini gösteriyor. Öte yandan Ankara, yerli ve milli savunma projelerine hız vererek F-35 krizini bir fırsata çevirmeye çalışırken, KAAN'ın seri üretime geçmesiyle birlikte bu diplomatik krizin farklı bir boyut kazanması bekleniyor. Kongre'deki Türkiye karşıtı lobinin de Netanyahu'nun çağrısına nasıl yanıt vereceği, önümüzdeki dönemin en kritik başlıklarından biri olacak.