Netanyahu'nun Türkiye'ye F-35 resti: 'Güç dengesini yok eder'
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD basınına verdiği röportajlarda Türkiye'nin F-35 programına dönüşünün Ortadoğu'daki güç dengesini yok edeceğini savundu. Ankara'ya yönelik bu çıkış, savunma sanayiindeki dengeleri yeniden tartışmaya açtı.
Ne oldu?
Netanyahu Türkiye F-35 açıklaması, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına geri dönme ihtimaline karşı ABD medyası üzerinden başlattığı diplomatik engelleme girişimidir. Netanyahu, arka arkaya verdiği röportajlarda Türkiye'ye yapılacak herhangi bir F-35 satışının Ortadoğu'daki askeri güç dengesini tamamen ortadan kaldıracağını iddia etti. BBC ve Deutsche Welle'nin (DW) aktardığına göre İsrail Başbakanı, bu satışı engellemek için Washington nezdinde yoğun bir lobi faaliyeti yürütüyor. Anadolu Ajansı'nın haberine göre Netanyahu, ABD basınının önde gelen yayın organlarına konuşarak mesajını doğrudan Amerikan kamuoyuna ve Kongre üyelerine ulaştırmayı hedefliyor.
Neden gündemde?
Bu açıklama, Türkiye ile İsrail arasında son dönemde gerilen ilişkilerin askeri boyuta sıçradığını göstermesi açısından kritik önemde. Türkiye, S-400 hava savunma sistemi nedeniyle 2019'da F-35 programından çıkarılmıştı ancak yeni nesil F-16 alımı ve F-35'lere dönüş için temaslarını sürdürüyor. Netanyahu’nun çıkışı, tam da bu diplomatik trafiğin hızlandığı bir döneme denk geldi. İsrail, bölgede niteliksel askeri üstünlüğünü koruma doktrini çerçevesinde Türkiye gibi büyük bir NATO ordusunun hayalet uçak teknolojisine erişmesini stratejik tehdit olarak görüyor. DW'nin yorumuna göre Tel Aviv yönetimi, Ankara’nın hava kuvvetleri modernizasyonunu kendi güvenlik şemsiyesi için doğrudan risk olarak tanımlıyor.
Bilinmesi gerekenler
Netanyahu'nun Türkiye'ye F-35 satışına dair itirazları üç temel iddia üzerine kurulmuş durumda. Birincisi, İsrail'in bölgede sahip olduğu askeri avantajın kaybolacağı tezi. İkincisi, F-35 teknolojisinin NATO müttefiki olsa da Türkiye eliyle Rusya veya Çin gibi aktörlerin bilgi havuzuna sızabileceği yönündeki istihbarat kaygısı. Üçüncüsü ise Doğu Akdeniz'deki enerji denklemleri ve Ege'deki dengeler. Medyascope, Netanyahu'nun bu itirazlarını Washington'daki Cumhuriyetçi çevreler ve İsrail lobisi aracılığıyla yasalaştırmak istediğini yazdı. Türkiye ise F-35 programının ortağı olduğunu, 1.25 milyar dolarlık yatırım yaptığını ve dışlanmasının uluslararası hukuka aykırı olduğunu defalarca vurgulamıştı. Ankara'nın kendi 5. nesil savaş uçağı KAAN'ı geliştiriyor olması da bu denklemin önemli bir parçası. soL Haber'in değerlendirmesinde, Netanyahu'nun adımları Türkiye'ye karşı bir ittifak inşası olarak okunuyor.
Sırada ne var?
ABD yönetiminin tutumu belirleyici olacak. Netanyahu’nun baskısına rağmen Washington, S-400 krizinde geri adım atmadığı sürece Türkiye'ye F-35 satışına yeşil ışık yakmayacak. Ancak İsveç'in NATO üyeliği onayı sonrası düzelen ABD-Türkiye temasları, bu konuyu yeniden masaya taşıyabilir. Kongre'deki Türkiye karşıtı isimler Netanyahu'nun elini güçlendirirken, yönetimin NATO'nun güney kanadını Çin ve Rusya'ya kaptırmama stratejisi Ankara'ya alan açıyor. Kısa vadede bir F-35 satışı beklenmiyor ancak Netanyahu'nun çıkışı, Türkiye'nin millî muharip uçak programına hız vermesi için siyasi bir motivasyon oluşturuyor.
Sık Sorulan Sorular
Netanyahu, Türkiye'ye F-35 satışını neden istemiyor?
Başbakan Netanyahu, Türkiye'nin F-35 almasının İsrail'in bölgedeki niteliksel askeri üstünlüğünü yok edeceğini savunuyor. Ayrıca teknolojinin ABD'nin istemediği ellere geçme riskini öne sürüyor.
Türkiye F-35 programına geri dönebilir mi?
Şu an için kısa vadede ihtimal düşük görünüyor. Washington, S-400 sistemleri nedeniyle CAATSA yaptırımları uyguluyor. Türkiye bu sistemlerden vazgeçmediği sürece Kongre engeli aşılamıyor.
Netanyahu bu açıklamaları nerede ve ne zaman yaptı?
İsrail Başbakanı, ABD basınının önde gelen kuruluşlarına arka arkaya röportajlar verdi. Bu röportajlar BBC, DW ve Anadolu Ajansı tarafından son günlerde ayrıntılı biçimde haberleştirildi.