Netanyahu İran Takıntısı: İsrail Başbakanı'nın 'Gizli Takıntısı' Clinton'ın Açıklamalarıyla Yeniden Gündemde

Ne oldu?

Netanyahu İran Takıntısı, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun İran'ın nükleer programına karşı uzun yıllardır sürdürdüğü ve özellikle eski ABD Başkanı Bill Clinton döneminde somutlaşan askeri müdahale ısrarıdır. Eski Başkan Clinton'ın anılarında dile getirdiği ve son dönemde basına yansıyan açıklamaları, Netanyahu'nun 1990'lı yılların sonunda İran'a yönelik bir saldırı için Beyaz Saray üzerinde 'amansızca' baskı kurduğunu gözler önüne serdi. Clinton, Netanyahu'nun bu talebini geri çevirdiğini belirterek, İsrail Başbakanı'nın İran tehdidini varoluşsal bir mesele olarak gördüğünü ve bu konuda neredeyse takıntılı bir tutum sergilediğini ifade etti.

Neden gündemde?

Bu eski itiraflar, Netanyahu'nun şu anki siyasi durumu ve İran politikasıyla paralel okununca yeniden gündemin üst sıralarına yerleşti. İki temel neden öne çıkıyor: İlk olarak, uluslararası kamuoyunda İran ile nükleer müzakerelerin yeniden canlanma ihtimali tartışılırken, Netanyahu'nun tarihsel duruşu onun ‘İran doktrinini’ anlamak için kritik bir bağlam sunuyor. İkinci ve daha önemlisi, 2024'te Donald Trump'ın başkanlık koltuğuna dönmesiyle birlikte, Netanyahu'nun Beyaz Saray'dan eskisi gibi koşulsuz bir askeri destek göremeyebileceği yorumları yapılıyor. Trump yönetiminin, İran'a yönelik doğrudan bir çatışmadan ziyade müzakere ve ekonomik baskıya öncelik vermesi, Netanyahu'nun onlarca yıllık ‘vurma’ stratejisini çıkmaza sokmuş durumda.

Bilinmesi gerekenler

Netanyahu'nun İran saplantısının kökleri, Tahran'ın nükleer kapasite kazanmasının İsrail'in bölgedeki askeri caydırıcılığını sıfırlayacağı varsayımına dayanıyor. Clinton dönemindeki gizli ısrarın ardından, 2015 yılında Barack Obama'nın imzaladığı nükleer anlaşmaya en sert muhalefeti yine Netanyahu yürütmüştü. Hatta bu muhalefet, Netanyahu'nun ABD Kongresi'nde Obama'yı by-pass ederek yaptığı ve diplomatik teamülleri altüst eden konuşmayla zirveye çıkmıştı. Bugünse tablo farklı. İsrail'in iç siyasi krizleri, yargı reformu protestoları ve Gazze'de devam eden çatışmalar, Başbakan'ın İran'a yönelik büyük bir askeri macera için gereken uluslararası zemini bulmasını zorlaştırıyor. Öte yandan, İran'ın uranyum zenginleştirmede kritik eşikleri aştığına dair raporlar, Netanyahu'nun ‘size söylemiştim’ söylemini güçlendiriyor. Eski Başkan Clinton'ın gün yüzüne çıkan ‘amansız ısrar’ ifşası, Netanyahu'nun bu politikayı kişisel bir misyona dönüştürdüğünün tarihi bir kanıtı olarak kayıtlara geçiyor.

Sırada ne var?

Bundan sonraki süreçte gözler Trump yönetiminin atacağı somut adımlara çevrilmiş durumda. ABD'nin yeni dönemde İran ile doğrudan bir diplomatik temas kurması, Netanyahu'nun askeri seçeneği zorlamasını neredeyse imkansız hale getirebilir. Bununla birlikte, İsrail'in İran'ın bölgedeki milis güçlerine ve nükleer tesislerine yönelik düşük yoğunluklu gizli operasyonlarının (sabotaj ve suikastler) artarak sürmesi bekleniyor. Asıl kırılma anı, İran'ın nükleer silah eşiğine hiç olmadığı kadar yaklaştığı bir anda, Netanyahu'nun iktidarını koruyup koruyamayacağına bağlı olacak. Eğer Netanyahu siyasi olarak ayakta kalır ve diplomatik kanallar tıkanırsa, Clinton'ın 25 yıl önce durdurduğu o ‘amansız ısrar’ bu kez farklı bir sonuç doğurabilir.