Netanyahu F-35 Tepkisi: İsrail Başbakanı'ndan Türkiye'ye Dolaylı Gözdağı

Ne oldu?

Netanyahu F-35 tepkisi, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil edilmesi tartışmalarına verdiği dolaylı ancak sert yanıttır. Netanyahu, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı bir paylaşımda, ABD'nin bölgedeki herhangi bir ülkeye gelişmiş silah satışının Ortadoğu'daki güç dengesini yok edeceğini belirtti. Her ne kadar doğrudan Türkiye'nin adını anmasa da bu açıklamanın, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmesinde F-35 konusunu gündeme getirdiği bir dönemde yapılması dikkatlerden kaçmadı. İsrail basını ve uluslararası medya, bu mesajın hedefinin Ankara olduğu konusunda hemfikir.

Neden gündemde?

Konu, Türkiye ile ABD arasındaki kritik bir savunma sanayii krizinin yeniden alevlenmesi nedeniyle sıcak. Bilindiği gibi Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemlerini satın almasının ardından 2019 yılında F-35 ortak üretim ve tedarik programından çıkarılmıştı. Ankara, kendi ürettiği ve teslim aldığı uçaklar için ödediği 1,4 milyar dolarlık bedelin iadesini talep ederken, son dönemde yeni ABD yönetimiyle yürütülen diplomasi trafiğinde S-400'lerin konuşlandırılmasına dair çeşitli ara formüllerin masada olduğu iddia ediliyor. İsrail ise bölgedeki nitelikli askeri üstünlüğünü korumak adına Türkiye'nin 5. nesil savaş uçağı envanterine sahip olmasını istemiyor. Netanyahu'nun çıkışı, tam da ABD'de bazı çevrelerin Türkiye'ye yönelik yaptırımların hafifletilmesi gerektiğini savunduğu bir anda geldi.

Bilinmesi gerekenler

Netanyahu, paylaşımında ABD Başkanı Trump ile uzun yıllara dayanan dostluklarına vurgu yaparak, bölgedeki herhangi bir ülkeye silah satışında bu dengenin gözetilmesi gerektiğini ima etti. İsrail'in resmi pozisyonu, yıllardır "Niteliksel Askeri Üstünlük" (Qualitative Military Edge – QME) doktrini üzerine kurulu. Bu doktrin, ABD Kongresi tarafından da yasal güvence altına alınmış durumda ve İsrail'in bölgedeki komşularına karşı teknolojik silah avantajını kaybetmemesini öngörüyor. Türkiye'nin F-35'lere erişimi, sadece iki ülke arasındaki ilişkileri değil; Doğu Akdeniz, Suriye ve Filistin bağlamında zaten gergin olan Ankara–Tel Aviv hattındaki rekabeti de doğrudan ilgilendiriyor. Ayrıca Türkiye, F-35'in gövde ve motor parçalarının önemli bir kısmını üreten bir tedarikçi konumundaydı.

Sırada ne var?

Netanyahu'nun bu çıkışı, ABD Kongresi'ndeki Türkiye karşıtı İsrail lobisinin de konuyu daha sıkı takip edeceğinin sinyalini veriyor. Uzmanlar, ABD Başkanı Trump'ın pragmatik yaklaşımı ile İsrail'in güvenlik kaygıları arasında bir denge kurmaya çalışacağını öngörüyor. Türkiye cephesinde ise yerli ve milli savunma projesi KAAN'ın hız kazanmasının, F-35 konusundaki pazarlık gücünü artırmak için bir koz olarak kullanılabileceği yorumu yapılıyor. Şimdilik masada somut bir anlaşma yok; ancak Netanyahu'nun doğrudan olmasa da alenen yaptığı bu uyarı, Washington'daki karar alıcılar üzerinde şimdiden etkili olmaya başladı.