Netanyahu F-35 açıklaması: İsrail’den Washington’a ‘bölgesel denge’ uyarısı

Ne oldu?

Netanyahu F-35 açıklaması, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ABD basınına verdiği art arda röportajlarda, Türkiye’nin F-35 programına geri dönüşüne karşı doğrudan tavır almasıdır. Netanyahu, “Türkiye’ye F-35 satışı güç dengesini yok eder” ifadeleriyle Washington’a net bir mesaj gönderdi. Bu çıkış, eski ABD Başkanı Donald Trump’ın son dönemdeki CAATSA yaptırımları ve F-35 konusundaki ılımlı sinyallerinin hemen ardından geldi.

Neden gündemde?

Konunun alevlenmesinin iki temel sebebi var. Birincisi, Donald Trump’ın görev süresi öncesindeki açıklamalarında Türkiye’ye F-35 verilmesi konusunda kapıyı aralayan ifadeler kullanması. İkincisi ise İsrail’in buna verdiği olağanüstü sert ve diplomatik dilin ötesine geçen tepki. Netanyahu, bu satışın sadece ikili bir mesele olmadığını, doğrudan İsrail’in bölgedeki hava üstünlüğünü ve niteliksel askeri avantajını (QME) hedef aldığını iddia ediyor. İsrail basını ise konuyu bir adım öteye taşıyarak “Türkiye’ye F-35 paniği” manşetleriyle veriyor ve İsrail’in alternatif bir B planı üzerinde çalıştığını yazıyor.

Bilinmesi gerekenler

Türkiye, F-35 programının ortağı ve üretici ülkelerinden biriyken, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alması gerekçesiyle 2019’da programdan çıkarılmıştı. Bu süreçte ABD, CAATSA yaptırımları kapsamında Türkiye’ye yaptırım uygulamıştı. Şimdi ise Trump’ın olası yeni dönemine dair senaryolar konuşulurken, iki ülke arasındaki savunma ilişkilerinde bir yumuşama ihtimali belirdi. Netanyahu’nun Anadolu Ajansı’nın da aktardığı üzere ABD basınına yoğun bir röportaj trafiğine girmesi, bu ihtimalin ne kadar ciddiye alındığını gösteriyor. İsrail’in endişesi, F-35’lerin Türkiye envanterine girmesinin, Doğu Akdeniz ve Ege’deki askeri dengeleri kendi aleyhine radikal biçimde değiştireceği yönünde. İsrail’in “B planı” olarak ise kendi filosuna ek F-35 ve F-15EX siparişlerini hızlandırmak ve ABD nezdindeki lobi faaliyetlerini maksimum seviyeye çıkarmak gösteriliyor.

Sırada ne var?

Gözler şimdi Washington’daki karar alıcıların bu baskıya nasıl yanıt vereceğinde. ABD yasaları, İsrail’in bölgedeki niteliksel askeri üstünlüğünü korumayı taahhüt ediyor. Bu madde, İsrail’in en büyük hukuki dayanağı. Ankara cephesi ise henüz resmi bir müzakere sürecinin başlamadığını, ancak programdan haksız çıkarıldığına dair tezlerini uluslararası platformlarda dile getirmeyi sürdürüyor. Önümüzdeki günlerde Trump’ın seçim kampanyası sürecinde yapacağı her açıklama ve İsrail lobisinin Kongre’deki hamleleri, bu kritik meselenin seyrini belirleyecek.