Netanyahu’dan Türkiye’ye F-35 resti: "Ortadoğu’da güç dengesini yok eder"

Ne oldu?

Netanyahu F-35 satışı, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Türkiye’ye F-35 savaş uçağı ve F110 motoru satışına karşı Washington’a yaptığı üst düzey itirazı ifade ediyor. Netanyahu, yapımı devam eden F-35 programına Türkiye'nin yeniden dahil edilmesinin Ortadoğu’daki stratejik güç dengesini yok edeceğini savundu. İsrail basınına yansıyan bilgilere göre Başbakan, bu konuyu eski ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmede doğrudan gündeme getirdi. İddia, Türkiye, ABD ve İsrail arasındaki savunma sanayii ilişkilerinin en hassas başlıklarından birini yeniden alevlendirmiş durumda.

Neden gündemde?

Konunun gündeme oturması iki temel gelişmeye dayanıyor: Birincisi, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi tedariki nedeniyle 2019’da askıya alınan F-35 ortaklığının yeniden canlandırılmasına yönelik son dönemdeki diplomatik adımlar. İkincisi ise İsrail’in bölgedeki hava üstünlüğünü koruma refleksi. İsrail, F-35 filosuna sahip tek Ortadoğu ülkesi konumunda ve bu teknolojik avantajın kaybolmasını doğrudan ulusal güvenlik tehdidi olarak görüyor. Netanyahu'nun söz konusu çıkışı, BBC, DW, Medyascope ve Euronews gibi uluslararası yayın organlarında geniş yer bularak meseleyi bir dış politika krizinden ziyade dikkatle yönetilmesi gereken hassas bir denklem haline getirdi.

Bilinmesi gerekenler

Netanyahu’nun itirazının merkezinde sadece F-35 uçakları değil, Türkiye’nin milli muharip uçağı KAAN için kritik önem taşıyan F110 motorlarının satışı da yer alıyor. Euronews’ün aktardığına göre İsrail, bu satışların Ankara’nın yerli savunma sanayii atılımını hızlandıracağından ve İsrail Hava Kuvvetleri’nin caydırıcılığını uzun vadede sınırlayabileceğinden endişeli. Türkiye ise F-35 programına geçmişte 1,4 milyar dolar yatırım yapmış bir ortak olarak haklarının iadesini talep ediyor. ABD yönetimi henüz resmi bir adım atmış değil. Ankara-Washington hattındaki en büyük bilinmez, S-400’lerin Türkiye’de kalması durumunda F-35 tedarikinin mümkün olup olmayacağı. Konunun diğer kritik boyutu ise İsrail’in Washington’daki lobi gücünün Kongre nezdinde nasıl bir etki yaratacağı.

Sırada ne var?

Savunma kaynakları, Türkiye’ye F-35 satışına dair yeni bir müzakere penceresinin açılmasının ancak S-400 sorununda bir çözüm formülü bulunmasına bağlı olduğuna dikkat çekiyor. Netanyahu’nun itirazı ise İsrail’in süreci dışarıdan değil, bizzat Başbakan düzeyinde ne kadar yakından takip ettiğini ortaya koyuyor. Önümüzdeki haftalarda ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan konuya ilişkin bir açıklama gelip gelmeyeceği ve Ankara’nın diplomatik yanıtı yakından izlenecek. Taraflar arasında teknik görüşmelerin başlama ihtimali olsa da, sahada sonuç alıp almayacağı şimdilik belirsizliğini koruyor.