NATO zirvesinde basın ambargosu: Türkiye’nin köklü gazetelerine akreditasyon engeli
NATO, Ankara’da düzenlenecek zirve öncesinde bağımsız yayın kuruluşlarından gazetecilerin akreditasyon taleplerine açıklama yapmadan ret yanıtı verdi. Uygulama basın özgürlüğü ve haber alma hakkı bağlamında sert eleştirilere yol açtı.
Ne oldu?
NATO basın ambargosu, askeri ittifakın Ankara’da düzenleyeceği zirve kapsamında, Türkiye’nin en köklü ve muhalif çizgideki gazeteleri başta olmak üzere bağımsız medya kuruluşlarının akreditasyon başvurularının gerekçesiz biçimde reddedilmesiyle somutlaştı. Aralarında Cumhuriyet ve Halk TV muhabirlerinin de bulunduğu en az sekiz gazetecinin zirveye giriş kartı talebi onaylanmadı. NATO yetkilileri ret kararlarına ilişkin herhangi bir açıklama yapmazken, konu Türkiye’de basın özgürlüğü ve uluslararası kurumların şeffaflık yükümlülüğü tartışmalarını alevlendirdi.
Neden gündemde?
Akreditasyon engeli, NATO gibi demokrasi ve özgürlük söylemiyle var olan bir kurumun, en kritik toplantılarından birinde gazeteciler arasında ayrım yapması nedeniyle gündemin üst sıralarına yerleşti. Cumhuriyet gazetesi durumu “NATO’dan Türkiye’nin en köklü gazetesine ambargo” başlığıyla duyurdu. Halk TV ise “bağımsız medyaya NATO zirvesi ambargosu” ifadesini kullandı. Basın meslek örgütleri ve siyasi aktörler, uygulamanın halkın haber alma hakkına doğrudan müdahale olduğu görüşünde birleşiyor. Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı Erkan Baş da konuyu Meclis gündemine taşıyarak “NATO’nun tarafsız gazetecileri hedef alması kabul edilemez” açıklamasını yaptı.
Bilinmesi gerekenler
NATO genellikle zirve akreditasyonlarında gazetecilerin çalıştıkları kurum, daha önce katıldıkları etkinlikler ve bağlı bulundukları ülkenin güvenlik değerlendirmelerini dikkate alır. Kaynaklardan edinilen bilgilere göre, son dönemde Türkiye’deki NATO karargahıyla koordineli yürütülen süreçte yayın çizgisi hükümet politikalarıyla örtüşmeyen basın organlarına yönelik daha sıkı bir inceleme yapıldığı iddia ediliyor. Öte yandan aynı günlerde Ankara’nın zirve hazırlıkları için ulaşım ve çevre düzenlemesi adı altında yaklaşık 10 milyar liralık bir harcama yapacağı haberleri de tartışmaya yeni bir boyut ekledi. Evrensel.net’in “savaş örgütüne çukursuz yollar” başlığıyla gündeme getirdiği bu hazırlık, hükümetin NATO zirvesini bir uluslararası prestij ve iç propaganda fırsatı olarak değerlendirdiği yorumlarına neden oldu. SavunmaSanayiST ise NATO’nun Karadeniz özelinde Türkiye’ye yönelik daha önce uyguladığı savunma teknolojisi kısıtlamalarını hatırlatarak ambargonun yeni bir boyut kazandığına dikkat çekiyor.
Sırada ne var?
Basın meslek örgütleri NATO Genel Sekreterliği’ne ret kararlarının gerekçelerini sormaya hazırlanıyor. Türkiye’de muhalefet partileri konuyu Dışişleri Bakanlığı’na soru önergeleriyle taşımayı planlıyor. Uluslararası Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü ve Avrupa Gazeteciler Federasyonu’nun da akreditasyon kriziyle ilgili rapor hazırlayabileceği değerlendiriliyor. NATO’nun bağımsız medyaya yönelik bu tavrını sürdürmesi halinde, zirve sırasında kurumun şeffaflık iddiasına gölge düşeceği ve önümüzdeki günlerde yeni diplomatik gerilimlere yol açabileceği öngörülüyor.
Sık Sorulan Sorular
NATO hangi gazete ve televizyonların akreditasyonunu reddetti?
Mevcut haberlere göre Cumhuriyet gazetesi ile Halk TV başta olmak üzere en az sekiz bağımsız ve muhalif çizgideki Türk medya kuruluşunun zirve akreditasyon talebi onaylanmadı. NATO retlerle ilgili kurum isimlerini içeren resmi bir liste yayımlamadı.
Akreditasyon başvuruları neden reddedildi?
NATO yetkilileri talepleri reddetme gerekçelerini kamuoyuna açıklamadı. Genel prosedürde güvenlik, mükerrer başvuru veya lojistik yetersizlik gibi nedenler gösterilse de bu vakada resmi bir açıklama yapılmaması keyfilik ve siyasi motivasyon eleştirilerini beraberinde getirdi.
Bu ambargo basın özgürlüğü açısından ne anlama geliyor?
Uluslararası basın örgütleri ve Türkiye'deki meslek birlikleri, uygulamayı halkın haber alma hakkının ihlali olarak değerlendiriyor. NATO gibi demokratik ülkelerin oluşturduğu bir ittifakın, yayın politikasını beğenmediği gazetecileri toplantı dışında bırakması sansür olarak nitelendiriliyor.
Hükümet kanadından bu karara tepki geldi mi?
İktidar partisi henüz resmi bir kınama açıklaması yapmadı. Muhalefet partileri ise NATO zirvesi öncesi Ankara'da yapılan yüksek harcamalar ve bağımsız basına uygulanan ambargo arasında bağlantı kurarak durumu sert biçimde eleştiriyor.