NATO Zirvesi öncesi tutuklama operasyonu nedir? 103 gözaltı ve tartışmalı suçlamalar

Ne oldu?

NATO Zirvesi öncesi tutuklama operasyonu, Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı kritik zirveden kısa bir süre önce gerçekleştirilen geniş çaplı bir güvenlik soruşturmasıdır. İstanbul ve Ankara merkezli eş zamanlı baskınlarda aralarında akademisyen Doç. Dr. Emel Memiş, avukatlar ve 70 yaş üstü TEMA gönüllülerinin de bulunduğu 103 şüpheli tutuklandı. Operasyon, adli kontrol şartıyla serbest bırakılanlar ve ev hapsi verilenlerle birlikte toplamda çok daha geniş bir kitleyi hedef aldı. Şüpheliler hakkındaki suçlamalar "devletin gizli kalması gereken bilgilerini siyasal veya askeri casusluk amacıyla temin etme" iddiasına dayandırıldı. Soruşturma dosyasına kısıtlılık kararı getirilmesi, avukatların ve kamuoyunun detaylara erişimini engelledi.

Neden gündemde?

Olayın yankı uyandırmasının birkaç temel nedeni var. Birincisi operasyonun zamanlaması; gözaltıların Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın uluslararası liderlerle bir araya geleceği NATO Zirvesi’nden hemen önce yapılması manidar bulundu. İkincisi ise gözaltına alınan isimlerin profili. Tutuklananlar arasında hiçbir şiddet eylemiyle bağlantısı olmayan sivil toplum gönüllülerinin, yaşlı çevre aktivistlerinin ve bilim insanlarının bulunması, operasyonun istihbarat faaliyetinden ziyade toplumsal muhalefete yönelik bir “gözdağı” olduğu yorumlarını beraberinde getirdi. Özellikle Gazete Oksijen’in gündeme getirdiği, 70 yaş üstü TEMA gönüllülerine kod isim sorulması ve bu kişilere ev hapsi verilmesi, uygulamanın orantısızlığı konusunda ciddi soru işaretleri oluşturdu.

Bilinmesi gerekenler

• Kapsam: Operasyon, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütüldü. 100’den fazla adrese baskın düzenlendi. Tutuklananların sayısı 103 olarak açıklandı.
• Hedefteki İsimler: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden Doç. Dr. Emel Memiş, eşi ve birçok sivil toplum üyesi listede yer aldı. Memiş’in tutuklanması akademik camiada büyük tepki topladı.
• Suçlama: Şüpheliler, Avrupa merkezli bir vakıf aracılığıyla yabancı istihbarat servislerine bilgi sızdırmakla itham ediliyor. Ancak somut delillerin ne olduğu, dosyadaki kısıtlama kararı nedeniyle henüz bilinmiyor.
• Tartışmalı Noktalar: Gözaltı işlemlerinin sertliği, yaşlı ve kronik rahatsızlıkları bulunan kişilerin saatler süren nezaretlerde tutulması ve ifadelerde “kod isim” gibi polisiye terminolojinin kullanılması eleştiri konusu oldu.

Sırada ne var?

Şu an için dosyadaki kısıtlılık kararı devam ediyor. Bu karar kalktığında iddianame hazırlanacak ve yargılama süreci başlayacak. Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü gibi kuruluşların süreci yakından takip etmesi bekleniyor. Siyasi kulislerde ise bu tutuklamaların iç politikada muhalefeti susturmaya yönelik bir hamle olduğu konuşulurken, iktidar kanadı operasyonu “ulusal güvenlik” çerçevesinde savunuyor. NATO Zirvesi sırasında Avrupalı liderlerin Türkiye’deki hukuk devleti ve insan hakları ihlallerine dair konuyu gündeme getirip getirmeyeceği ise merakla bekleniyor.