NATO zirvesi öncesi sosyal medyada erişim engeli dalgası: Gerekçe protesto mu?

Ne oldu?

NATO erişim engeli, Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenen NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi öncesinde, ittifakı eleştiren veya protesto çağrısı yapan çok sayıda sosyal medya hesabı ve internet sitesine getirilen kısıtlamalar bütünüdür. Emek Partisi (EMEP) Genel Başkan Yardımcısı Arzu Erkan'ın X (eski Twitter) hesabına erişim engeli konulması, uygulamanın siyasi bir boyut kazandığını gözler önüne serdi. Eş zamanlı olarak Türkiye Komünist Hareketi'nin (TKH) başlattığı 'NATO'ya Hayır' kampanyasına ait internet sitesi ile "NATO Defol" platformunun web adresine de mahkeme kararıyla erişim yasağı getirildi.

Kararların büyük bölümü Sulh Ceza Hakimlikleri tarafından alındı. EMEP tarafından yapılan açıklamada, Arzu Erkan'a hesabının kapatıldığına dair resmi bir tebligat dahi yapılmadığı belirtildi. TKH de benzer şekilde, partiye posta veya e-posta yoluyla herhangi bir bildirim ulaşmadığını duyurdu. NATO karşıtı gruplar, kararların zirve süresince muhalif sesleri bastırmaya yönelik olduğunu öne sürerken, konuyla ilgili adli makamlardan kapsamlı bir açıklama gelmedi.

Neden gündemde?

Konu, iki temel tartışmayı alevlendirmiş durumda. Birincisi, erişim engellerinin zamanlaması. Kararların tamamının NATO Zirvesi'nin hemen öncesinde, 5-8 Temmuz tarihleri arasında yoğunlaşması, engellerin doğrudan zirve güvenliği veya diplomatik hassasiyetlerle bağlantılı olduğu yorumlarını beraberinde getirdi. İkinci tartışma başlığı ise ifade özgürlüğü. "NATO'ya hayır demek yasaklandı" söylemi, başta sol ve sosyalist çevreler olmak üzere geniş bir muhalif kesim tarafından yüksek sesle dile getiriliyor.

Cumhuriyet gazetesi ve diğer medya organlarının aktardığına göre, yalnızca siyasi partilerin değil, bağımsız aktivistlerin ve haber portallarının sosyal medya hesapları da kısıtlamalardan etkilendi. Yurtsever gazetesi, TKH'nin çağrısını manşete taşıyarak "Bağımsızlık isteyenlere değil, NATO'ya erişimi kısıtlayın" ifadesiyle uygulamaya tepki gösterdi. Nûmedya24 ise X platformunda birçok kurum ve kişinin hesabının kapatıldığını, bunun sistematik bir müdahale izlenimi oluşturduğunu yazdı. Kamuoyunda, mahkeme kararlarının hangi somut gerekçeye dayandığı sorusu yanıtsız kalmaya devam ediyor.

Bilinmesi gerekenler

Erişim engelleri 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında uygulanıyor. Ancak bu tür toplu ve eş zamanlı kısıtlamalar, genellikle milli güvenlik veya kamu düzeninin korunması gerekçesiyle, idari tedbirler veya mahkeme kararları yoluyla devreye alınıyor.

Öne çıkan bazı somut örnekler şöyle: Bolu 1. Sulh Ceza Hakimliği, "natodefol.com" alan adına erişim engeli koydu. Ankara'da aynı platformun organize ettiği protesto çağrıları da gerekçeler arasında gösterildi. TKH'nin kampanya sitesi için verilen kararın dayanağı tam olarak bilinmezken, parti yöneticileri NATO'ya yönelik siyasi eleştirinin adeta suç kapsamına alındığını savunuyor. Odatv'nin aktardığına göre, kararların hiçbirinde içeriğin hangi yasayı ihlal ettiğine dair açık bir hukuki tanım yer almıyor.

Arzu Erkan'ın kişisel hesabının kapatılması, uygulamanın boyutlarını bir siyasi partinin genel başkan yardımcısına kadar genişlettiğini gösteriyor. EMEP, meselenin takipçisi olacaklarını ve hukuki yollara başvuracaklarını açıkladı.

Sırada ne var?

Zirve sona ermesine rağmen erişim engellerinin ne kadar süreyle devam edeceği belirsiz. EMEP ve TKH'nin yanı sıra ifade özgürlüğü dernekleri, kararların kaldırılması için mahkemelere itiraz dilekçeleri hazırlıyor. Muhalefet partilerinin konuyu Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıması bekleniyor.

Sivil toplum kuruluşları, erişim engellerinin kalıcı hale gelmesinden endişe ediyor. Uzun vadede asıl merak edilen, mahkemelerin bu kararları hangi somut hukuki zeminde değerlendireceği ve Anayasa Mahkemesi'nin olası bireysel başvurulara nasıl yanıt vereceği. NATO karşıtı platformlar ise internet sitesi ve sosyal medya yasaklarını aşmak için alternatif alan adları ve şifreli mesajlaşma uygulamaları üzerinden örgütlenmeye devam edeceklerinin sinyalini verdi.