NATO Zirvesi'nde 'akreditasyon reddi' tartışması: Eleştirel medyaya kapılar kapanıyor mu?
NATO Parlamento Asamblesi'nin Ankara'daki zirvesi öncesinde, aralarında Bianet'in de bulunduğu bazı basın kuruluşlarına akreditasyon verilmemesi basın özgürlüğü tartışmalarını alevlendirdi. Uluslararası basın özgürlüğü örgütü Sınır Tanımayan Gazeteciler konuyla ilgili sert bir tepki gösterdi.
Ne oldu?
Akreditasyon reddi, NATO Parlamento Asamblesi'nin (NATO PA) Ankara'da düzenlediği zirve kapsamında, bazı basın kuruluşlarının etkinliği takip etme talebinin kabul edilmemesiyle gündeme geldi. Reddedilenler arasında özellikle bağımsız ve eleştirel yayıncılıkla bilinen Bianet gibi mecralar yer alıyor. Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütü bu duruma ilişkin yazılı bir açıklama yaparak, uygulamanın basın özgürlüğüne müdahale olduğunu belirtti. Kararın NATO Türkiye Delegasyonu tarafından alındığı öne sürülüyor.
Neden gündemde?
Akreditasyon reddi, sadece lojistik bir mesele olmanın ötesinde, Türkiye’deki basın özgürlüğü ve ifade hürriyeti tartışmalarını uluslararası bir arenaya taşıdı. Sivil toplum ve gazetecilik örgütleri, uygulamanın özellikle hükümeti eleştiren veya iktidara mesafeli duran medya kuruluşlarını hedef aldığını savunuyor. RSF’nin müdahil olması da konunun diplomatik boyutunu büyüttü. Diğer yandan, eş zamanlı olarak TBMM Adalet Komisyonu’nda 12. Yargı Paketi’nin kabul edilmesi ve IBAN mağdurlarına ilişkin düzenlemenin eklenmesiyle birlikte, meclis yargı reformuna odaklanmışken NATO'nun ev sahibi ülke olarak gazetecilere yönelik bu tutumu çifte standart eleştirilerini beraberinde getirdi.
Bilinmesi gerekenler
NATO PA Türk Delegasyonu Başkanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun zirve öncesinde basınla ilgili yaptığı bir değerlendirmede, başvuru yoğunluğuna ve salon kapasitesine vurgu yaptığı, ancak belirli bir kurumu işaret eden bir açıklama yapmadığı biliniyor. Buna karşın Bianet, resmi bir gerekçe sunulmadan akreditasyon başvurusunun reddedildiğini duyurdu. RSF, 20 Kasım 2023 tarihli açıklamasında Türk makamlarını keyfi engellemelerle suçlayarak, “Bir uluslararası kuruluşun toplantısına ev sahipliği yapmak, gazetecileri karalama ve dışlama yetkisi vermez” ifadelerini kullandı. Gelinen noktada, reddedilen medya kuruluşlarının tam listesi netleşmemiş olsa da, uygulamanın ağırlıklı olarak bağımsız yayın organlarını etkilediği bildiriliyor.
Sırada ne var?
Uluslararası basın özgürlüğü örgütlerinin tepkisinin sürmesi bekleniyor. RSF’nin konuyu Avrupa Konseyi ve diğer uluslararası platformlara taşıma ihtimali bulunuyor. Türkiye’deki gazetecilik örgütlerinin de önümüzdeki günlerde ortak bir kınama metni yayımlayabileceği konuşuluyor. NATO PA’nın zirve sonunda yapacağı değerlendirmede, basın erişimiyle ilgili bir özeleştiri veya yeni düzenleme sinyali verip vermeyeceği merak konusu. İç kamuoyunda ise bu olayın, yargı paketi görüşmeleri ve genel medya atmosferiyle birlikte nasıl bir siyasi tartışma yaratacağı yakından izlenecek.
Sık Sorulan Sorular
NATO zirvesinde hangi basın kuruluşlarına akreditasyon verilmedi?
Resmi olarak tüm isimler açıklanmasa da Bianet'in akreditasyon talebinin reddedildiği kesinleşti. Bağımsız ve muhalif yayın çizgisindeki başka mecraların da aynı engelle karşılaştığı iddia ediliyor.
RSF'nin akreditasyon reddine tepkisi ne oldu?
Sınır Tanımayan Gazeteciler, uygulamayı 'kabul edilemez bir sansür' olarak nitelendirdi. Türk makamlarını gazetecileri hedef alan keyfi bir ayrımcılık yapmakla suçlayan RSF, NATO'nun bu duruma sessiz kalmaması gerektiğini vurguladı.
Akreditasyon kararını kim verdi?
Resmi prosedür gereği akreditasyon talepleri ev sahibi ülkenin delegasyonu tarafından değerlendiriliyor. Bu kapsamda kararın NATO Türkiye Delegasyonu tarafından alındığı belirtiliyor.