NATO Zirvesi gölgesinde sosyal medyada erişim engeli dalgası

Ne oldu?

NATO zirvesi sosyal medya engeli, zirve sürecinin hemen öncesinde, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından yapılan bir müdahaleyle X platformundaki çok sayıda hesaba erişimin kısıtlanmasıdır. Resmi gerekçe olarak 'millî güvenlik ve kamu düzeni' öne sürülürken, engellemeler özellikle hafta sonu itibarıyla belirginleşti. Aralarında SOL Genç, Laborans, Toplumsal Özgürlük Platformu gibi gençlik ve demokratik kitle örgütlerinin yanı sıra bazı bireysel kullanıcıların da hesapları Türkiye'den görünmez kılındı.

Neden gündemde?

Konu, NATO Parlamenter Asamblesi Başkanları Zirvesi'nin İstanbul'da düzenlendiği bir dönemde gündeme oturdu. Zirve öncesinde birçok şehirde artan gözaltı ve tutuklama haberlerinin ardından gelen bu erişim engelleri, ifade özgürlüğü tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Engellenen hesapların ortak özelliğinin, zirveyi protesto çağrıları yapan ve hükümetin güvenlik politikalarını eleştiren gruplar olması dikkat çekti. Muhalefet milletvekilleri ve basın meslek örgütleri, uygulamanın orantısız bir sansür olduğunu belirterek yetkililere tepki gösterdi. Bu gelişme, İstanbul’da düzenlenen 'NATO’ya Hayır' temalı protestolarda yaşanan 'tutuklama engeli yok' gerekçeli tutuklama kararlarıyla birlikte değerlendiriliyor.

Bilinmesi gerekenler

Erişim engeli yalnızca bireysel kullanıcıları değil, belirli bir siyasi çizgideki haber portallarını da etkiledi. BTK’nın müdahalesi mahkeme kararıyla değil, kurumun 5651 sayılı Kanun’dan doğan yetkisine dayanarak gerçekleştirildi. Engellenen hesaplara VPN gibi araçlar olmadan Türkiye IP’lerinden ulaşılamazken, platform X’ten konuya dair henüz resmî bir açıklama gelmedi. Uygulamanın kapsamı tam olarak bilinmiyor; çünkü engellenen hesap sayısına dair net bir resmî veri paylaşılmadı, ancak sendikalar ve hukukçular en az birkaç düzine hesabın etkilendiğini aktarıyor.

Sırada ne var?

NATO Zirvesi’nin sona ermesiyle birlikte bu hesaplar üzerindeki kısıtlamanın kalkıp kalkmayacağı belirsiz. Hukuk uzmanları, ifade özgürlüğüne yönelik bu tür toplu engellemelerin Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nezdinde bireysel başvurulara konu olabileceğini belirtiyor. Gazetecilik ve ifade özgürlüğü örgütleri ise şeffaflık çağrılarını sürdürüyor. Öte yandan, güvenlik bürokrasisinden sızan kısa mesajlarda, 'halkı kin ve düşmanlığa tahrik' ve 'uluslararası kuruluşları aşağılama' suçlamalarıyla yeni erişim engeli taleplerinin değerlendirmede olduğu iddia ediliyor. Kamuoyu, benzer bir dijital kısıtlama dalgasının önümüzdeki kritik uluslararası buluşmalar öncesinde tekrarlanıp tekrarlanmayacağını tartışıyor.