NATO Parlamenterler Zirvesi İstanbul'da toplanıyor: Yeni dünya düzenine parlamenter bakış

Ne oldu?

NATO Parlamenterler Zirvesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) ev sahipliğinde 28-29 Haziran 2026 tarihlerinde İstanbul'da gerçekleştiriliyor. Yaklaşık 20 müttefik ülkenin meclis başkanı ve parlamenter heyetlerini bir araya getiren zirve, NATO'nun siyasi istişare mekanizmasının parlamenter ayağını oluşturuyor. Açılışta konuşan TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, uluslararası sistemin köklü bir dönüşümden geçtiğine işaret ederek "Dünya yeni bir döneme giriyor" ifadesini kullandı. Kurtulmuş ayrıca, bazı müttefiklerin Türkiye'ye yönelik savunma sanayii kısıtlamalarını "son derece anlamsız" olarak nitelendirdi ve ittifakın güney sınırlarındaki tehditlere karşı daha fazla dayanışma çağrısı yaptı.

Neden gündemde?

Zirve, hem jeopolitik kırılmaların yaşandığı bir dönemde yapılması hem de Türkiye'nin ittifak içindeki konumunu doğrudan ilgilendiren başlıkların masaya yatırılması bakımından önem taşıyor. Kurtulmuş'un konuşmasında özellikle iki konuya vurgu yapması dikkat çekti: NATO üyeleri arasındaki gizli-açık ambargolar ve İsrail'in Gazze'deki saldırıları karşısında ittifakın tutumu. Kurtulmuş, "Müttefiklerin Gazze'deki soykırım kampanyasına verdikleri cılız tepki, NATO'nun bölgedeki ortakları nezdindeki güvenilirliğini zedeliyor" sözleriyle doğrudan müttefik ülkelere yüklendi. Bu eleştiriler, zirvenin diplomatik nezaket sınırlarının ötesine geçen bir içeriğe sahip olacağının sinyalini verdi.

Bilinmesi gerekenler

• 20 meclis başkanı katılıyor: TRT Haber'in aktardığına göre zirveye yaklaşık 20 ülkenin meclis başkanı ve üst düzey parlamenter heyetler katılım sağladı. Bu yüksek katılım, İstanbul'un NATO'nun parlamento diplomasisi açısından merkezi bir platform haline geldiğini gösteriyor.
• Kurtulmuş'un ambargo çıkışı: TBMM Başkanı, adını doğrudan anmadan özellikle Kanada, Almanya ve Fransa gibi ülkelerin Türk savunma sanayiine yönelik devam eden ihracat kısıtlamalarını hedef aldı. "Müttefiklik ruhuyla bağdaşmayan kısıtlamalar ittifakın caydırıcılığına zarar veriyor" ifadesini kullandı.
• Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın katılımı: Hürriyet'in haberine göre Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da zirve kapsamında önemli açıklamalarda bulundu. Erdoğan'ın özellikle NATO'nun genişleme stratejisi ve güney kanadının güçlendirilmesi konusundaki Türk tezlerini yinelediği öğrenildi.
• Gazze vurgusu: Kurtulmuş, zirvede İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarını "soykırım kampanyası" olarak nitelendirerek parlamenterler düzeyinde şimdiye kadar yapılmış en sert çıkışlardan birine imza attı. Bu söylem, NATO'nun Arap coğrafyasındaki algısı açısından da sembolik bir anlam taşıyor.

Sırada ne var?

Zirvenin sonunda bir ortak bildiri yayımlanıp yayımlanmayacağı henüz netleşmiş değil. Ancak Kurtulmuş'un temasları, zirve programından bağımsız olarak ikili görüşmelerle devam edecek. TBMM Başkanı'nın, NATO Parlamenter Asamblesi (PA) Başkanı Perestrello ile gerçekleştirdiği ön görüşmede, parlamenter diplomasinin kurumsallaştırılması konusunda mutabık kalındığı belirtildi. Önümüzdeki süreçte, özellikle Türk savunma sanayi üzerindeki yaptırımların kaldırılması ve terörle mücadelede müttefik dayanışması konularının Avrupa başkentlerinde daha yoğun biçimde gündeme getirilmesi bekleniyor. Zirvenin somut çıktıları ise önümüzdeki günlerde yapılacak açıklamalarla netlik kazanacak.