NATO gölgesinde öğretmenlerin açlık grevi: 'Anayasal haklara zirve yasağı'

Ne oldu?

NATO açlık grevi, Ankara Valiliği’nin 7-8 Temmuz’daki NATO Zirvesi öncesi ilan ettiği protesto yasaklarının doğrudan hedef aldığı bir sivil itaatsizlik eylemidir. Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası’na bağlı bir grup eğitimci, özlük haklarındaki kayıpları ve sektörel sorunları gündeme taşımak amacıyla başkentte 13 gündür açlık grevi yapıyordu. Eylem, valiliğin yayımladığı genelgeyle “açlık grevi dahil her türlü protesto eyleminin” yasaklanmasının ardından öğretmenler tarafından sonlandırıldı. Sendika, kararı NATO gölgesinde temel hakların askıya alınmasına dikkat çekerek duyurdu; eylemciler sağlık kontrollerinin ardından grev çadırını topladı.

Neden gündemde?

Konu, bir yandan uluslararası bir zirve için alınan güvenlik önlemlerinin sınırlarını, diğer yandan Türkiye’de anayasal hakların kullanımına dair kronik gerilimi aynı potada erittiği için yankı buluyor. Ankara Valiliği’nin genelgesi, yalnızca yürüyüş ve mitingleri değil, doğrudan “açlık grevi yapmayı” da madde madde yasakladı. Sivil toplum çevreleri ve muhalif basın, bunu ifade özgürlüğüne yönelik orantısız bir müdahale olarak değerlendirdi. Eylemci öğretmenlerin “NATO için gösterilen hassasiyetin milyonda biri bizim yaşam hakkımız için gösterilmedi” sözleri, sosyal medyada geniş paylaşım aldı. Grevin bitiş şekli, zirve boyunca Türkiye’nin insan hakları karnesinin uluslararası basına nasıl yansıyacağı sorusunu da beraberinde getirdi.

Bilinmesi gerekenler

• Yasak çerçevesi: Ankara Valiliği, NATO Zirvesi gerekçesiyle 7-8 Temmuz tarihlerinde “açlık grevi, oturma eylemi, basın açıklaması, stant açma, bildiri dağıtma” gibi tüm eylemleri geçici olarak yasakladı. Kararın gerekçesinde zirvenin güvenliği ve başkentin uluslararası imajına vurgu yapıldı. Ancak yasağın açlık grevi gibi şiddet içermeyen bireysel direniş biçimini kapsaması hukuki tartışma yarattı.
• Öğretmenler ne talep ediyordu? Özel sektör öğretmenleri, düşük maaşlara, güvencesiz çalışma koşullarına, mobbinge ve sendikal haklarının tanınmamasına karşı eylem başlatmıştı. 13 gün boyunca yalnızca sıvı tüketen eylemciler, taleplerini yetkililere duyuramadıklarını belirtiyor.
• Sendikanın tavrı: Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası, grevi sonlandırırken yaptığı açıklamada “Anayasal, demokratik hakların resmi olarak yasaklandığı bir genelgeyle karşı karşıyayız” ifadelerini kullandı. Sendika eylemin sona erdiğini ancak mücadelenin diğer illerde farklı biçimlerde süreceğini vurguladı.
• Kamuoyu tepkisi: Aralarında eğitim sendikaları ve insan hakları örgütlerinin de bulunduğu çok sayıda kurum, genelgeye tepki gösterdi. Eleştirilerin ortak noktası, NATO gibi diplomatik bir etkinliğin demokratik hakların toptan askıya alınmasına dayanak yapılamayacağı yönündeydi.

Sırada ne var?

Öğretmenlerin açlık grevini sonlandırmasıyla Ankara’daki fiziki eylem sona erse de konunun yargıya taşınması bekleniyor. Valilik genelgesinin “ölçülülük ilkesine” aykırı olduğu iddiasıyla iptal davaları açılabileceği belirtiliyor. Özel sektör öğretmenleri ise İstanbul, İzmir ve Adana başta olmak üzere farklı kentlerde yeni eylem takvimleri oluşturduklarını duyurdu. Önümüzdeki günlerde NATO Zirvesi’nin gündemi iç politikadaki gerilimi perdelemeden öğretmenlerin sorunlarının Milli Eğitim Bakanlığı tarafından ne ölçüde dikkate alınacağı izlenecek. Sendika, özlük haklarına dair somut bir adım atılmaması halinde grevin daha kitlesel formlarla geri dönebileceğinin de sinyalini şimdiden verdi.