MTA diri fay haritası 13 yıl sonra güncellendi: Türkiye'deki aktif fay sayısı 485'ten 700'e çıktı
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, 13 yıl aradan sonra Türkiye'nin diri fay haritasını güncelleyerek 215 yeni fay hattını literatüre ekledi. Güncel harita ile 45 il ve 110 ilçenin aktif fay hatları üzerinde bulunduğu gerçeği bir kez daha netleşti.
Ne oldu?
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA), Türkiye’nin yeraltındaki aktif tektonik yapısını gözler önüne seren diri fay haritasını 13 yıl sonra güncelledi. 2012 yılından bu yana ilk kez revize edilen haritada, yıkıcı deprem üretme potansiyeline sahip diri fay segmentlerinin sayısı 485’ten 700’e yükseldi. Yapılan yeni saha çalışmaları ve uzaktan algılama yöntemleriyle tam 215 yeni fay hattı keşfedilerek kayıtlara geçirildi. Güncel harita, özellikle 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından hız kazanan paleosismoloji ve yüzey kırığı araştırmalarının bir sonucu olarak ortaya çıktı.
Neden gündemde?
Haritanın güncellenmesi, milyonlarca vatandaşın yaşadığı bölgenin deprem riskini bir kez daha sorgulamasına neden oldu. NTV Haber ve A Haber’in aktardığı verilere göre, yeni keşfedilen hatlarla birlikte 45 il ve 110 ilçe doğrudan diri fay hatları üzerinde yer alıyor. Bu durum, kentsel dönüşüm ve yapı güvenliği tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Maden Teknik ve Araştırma Genel Müdürlüğü’nün sayısal platformuna yüklenen yeni veriler, vatandaşların adres bazlı sorgulama yapmasına olanak tanıyor. Kırmızı renkli çizgilerle gösterilen fay segmentleri ile gri renkli yerleşim alanları arasındaki mesafe, emlak değerlemelerinden sigorta primlerine kadar pek çok ekonomik parametreyi etkileyecek nitelikte.
Bilinmesi gerekenler
MTA’nın tanımına göre diri fay, son 11 bin 700 yıl içinde (Holosen döneminde) en az bir kez yüzey kırığı oluşturmuş ve gelecekte de deprem üretme potansiyeli bulunan tektonik hatları ifade ediyor. Uzmanlar, haritadaki çizgilerin yalnızca yüzey kırığı oluşturma potansiyeli olan fayları gösterdiğini, derin sedimanter havzalardaki gizli tehlikenin ise ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Yeni keşfedilen 215 hattın büyük bölümü, Anadolu’nun doğusu ve Ege Bölgesi’ndeki grabensistemlerinde yoğunlaşıyor. Cumhuriyet gazetesinin 2023’teki bir haberinde belirttiği üzere, bu harita imar planları için altlık teşkil etse de, belediyelerin mikro bölgeleme çalışmalarını ayrıca yapması gerekiyor.
Sırada ne var?
MTA’nın saha taramaları tamamlandıkça haritanın dijital versiyonu periyodik olarak güncellenmeye devam edecek. 2026 yılına kadar diri fay envanterinin daha da detaylandırılması ve fayların kayma hızlarına ilişkin yeni parametrelerin eklenmesi planlanıyor. Vatandaşlar, AFAD ve MTA iş birliğiyle hazırlanan web tabanlı coğrafi bilgi sistemi üzerinden, ikamet ettikleri parselin teyit edilmiş fay hatlarına olan uzaklığını anlık olarak sorgulayabiliyor. Bu sorgulama ekranı, kentsel dönüşüm öncelikli alanların belirlenmesinde ve yeni inşa edilecek kamu binalarının yer seçiminde kritik rol oynayacak.
Sık Sorulan Sorular
MTA diri fay haritası en son ne zaman güncellendi?
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Türkiye Diri Fay Haritası’nı 13 yıl aradan sonra, 2025 yılının Ekim ayında güncelledi. Önceki versiyon 2012 yılına aitti.
Yeni haritada diri fay sayısı neden 700’e yükseldi?
Güncel saha çalışmaları ve teknolojik uzaktan algılama yöntemleri sayesinde 215 yeni diri fay segmenti tespit edildi. Bu sayede daha önce literatüre geçmemiş, yüzey kırığı oluşturma potansiyeline sahip yeni hatlar envantere eklendi.
Evimin altından fay geçip geçmediğini nasıl sorgularım?
MTA’nın resmî web sistemi üzerinden yayınlanan sayısal diri fay haritasına girerek adres bazlı sorgulama yapabilirsiniz. Haritada kırmızı renkli çizgiler onaylanmış diri fayları gösterir; mavi ve siyah çizgiler ise tali yapıları ifade eder.
Deprem riski sadece diri fay hattına yakın yerlerde mi yüksektir?
Hayır. Diri fay haritası yüzey kırığı tehlikesini gösterir. Bir binanın faya uzak olması sarsıntı şiddetinden etkilenmeyeceği anlamına gelmez. Zemin büyütmesi ve yapı kalitesi, deprem riskinde en az faya mesafe kadar belirleyicidir.