Milyoner'de 500 bin TL'lik 'İki kardeş savaşmış' sorusu geceye damga vurdu

Ne oldu?

İki kardeş savaşmış atasözünün devamı, ATV'nin sevilen yarışma programı Kim Milyoner Olmak İster'de 500 bin TL değerindeki soru olarak karşımıza çıktı. Kenan İmirzalıoğlu'nun sunumuyla ekrana gelen yarışmada bir yarışmacıya yöneltilen "İki kardeş savaşmış şeklinde başlayan atasözünün devamı nasıldır?" sorusu, hem stüdyoda hem sosyal medyada büyük merak uyandırdı. Doğru cevap, pek çok kişinin günlük hayatta pek sık duymadığı "ebleh buna inanmış" ifadesiydi. Yarışmacı doğru cevabı bilerek önemli bir eşiği geçti ancak bu az bilinen atasözü, "Milyoner sorusu" olarak gündeme oturdu.

Neden gündemde?

Atasözünün bu denli yankı bulmasının birkaç nedeni var. Birincisi, maddi değer. Yarışmanın 500 bin TL'lik sorusu olması, merceği doğrudan bu ifadeye çevirdi. İkincisi, atasözünün ikinci kısmında geçen "ebleh" (akılsız, budala) kelimesinin günümüz Türkçesinde seyrek kullanılması. Birçok izleyici "ebleh" sözcüğünün anlamını dahi ilk kez bu yarışma sayesinde öğrendi. Üçüncüsü ise atasözünün kendine has acı-tatlı bilgeliği. Kan bağı olan iki insanın kavgasının kalıcı sanılmasını "saflık" olarak niteleyen bu söz, aile içi ilişkilere dair keskin bir gözlemi bugüne taşıyor. Geçici öfkenin dışarıdan bakanlar tarafından kalıcı bir düşmanlık gibi algılanmasına karşı bir uyarı niteliğinde.

Bilinmesi gerekenler

İki kardeş savaşmış, ebleh buna inanmış atasözü, Türk Dil Kurumu başta olmak üzere atasözleri derlemelerinde yer alan köklü bir sözdür. Temel anlamı şudur: Kardeşler arasında yaşanan tartışma, kırgınlık veya çatışma geçicidir. Bu kavgayı gerçek ve sürekli bir düşmanlık zanneden kişi saftır, aldanır. Atasözü, aynı zamanda halk arasında "kol kırılır yen içinde kalır" veya "etle tırnak birbirinden ayrılmaz" gibi deyişlerle aynı anlam çerçevesini paylaşır. Yarışmada sorulan şıklar arasında yer alan ve bazı izleyicilerin kafasını karıştıran ifadeler ise tamamen çeldirici olarak hazırlanmıştı. Yarışmacının doğru yanıtı vermesiyle birlikte bu kadim atasözü deyim yerindeyse ulusal çapta bir hatırlama seansına dönüştü.

Sırada ne var?

Kim Milyoner Olmak İster'de sorulan bu tür kültürel belleğe dayalı sorular, programın final sorularına yaklaşırken sıkça başvurduğu bir yöntem olmaya devam ediyor. Atasözleri ve deyimler etrafında şekillenen bu entelektüel merak, benzer az bilinen sözlerin gün yüzüne çıkmasını sağlıyor. Önümüzdeki bölümlerde, özellikle 1 milyon TL'lik büyük ödüle yaklaşan yarışmacılar için dilimizin bu derin ve renkli köşelerinden soruların gelmesi kuvvetle muhtemel. İzleyici cephesinde ise "Milyoner'de çıkan atasözü" başlığı, arama motorlarında ve sosyal medya platformlarında bir süre daha popülerliğini koruyacak gibi görünüyor. Zira bu yarışma, bir kez daha göstermiş oldu ki kültürümüzün kadim sözleri, en beklenmedik anda gündemi belirleyebiliyor.