Milletvekili dokunulmazlık dosyaları nedir? 12 vekil ve 14 fezleke Meclis'te
TBMM'ye sunulan 12 milletvekili hakkındaki 14 dokunulmazlık dosyası, yasama dokunulmazlığının kaldırılması sürecini yeniden Türkiye gündeminin üst sıralarına taşıdı. Aralarında CHP Genel Başkanı Özgür Özel'in de bulunduğu bu dosyalar, Meclis'te oluşturulacak Karma Komisyon'un gündemine girecek.
Bu yazıyı sesli dinle
Ne oldu?
Milletvekili dokunulmazlık dosyaları, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyesi olan milletvekilleri hakkında adli makamlarca hazırlanan fezlekelerin, yasama dokunulmazlığının kaldırılması talebiyle Meclis Başkanlığı'na sunulmasıdır. Son olarak 12 milletvekiline ait 14 ayrı dokunulmazlık dosyası TBMM'ye iletildi. Dosyalar arasında CHP Genel Başkanı ve Manisa Milletvekili Özgür Özel hakkında hazırlanan fezleke de bulunuyor. Meclis Başkanlığı'na ulaşan bu dosyalar, ilgili yönetmelik gereği işleme alınmak üzere öncelikle TBMM Karma Komisyonu'na sevk edilecek. Komisyon, her bir fezlekeyi ayrı ayrı değerlendirip nihai karar için Genel Kurul'a rapor sunacak. Anayasanın 83. maddesi, seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen milletvekilinin, Meclis kararı olmadıkça gözaltına alınamayacağını, sorgulanamayacağını, tutuklanamayacağını ve yargılanamayacağını hükme bağlıyor.
Neden gündemde?
Dokunulmazlık dosyalarının sayısındaki artış ve muhalefet liderinin bu listede yer alması, konuyu siyasi tartışmaların odağına yerleştirdi. Önceki dönemlerde dokunulmazlık tartışmaları ağırlıklı olarak HDP'li (Halkların Demokratik Partisi) milletvekilleri üzerinden yürürken, şimdi CHP sıralarını da kapsayan daha geniş bir spektrumda ele alınıyor. Anadolu Ajansı'nın 9 Mart 2026 tarihli haberine göre, daha önce Meclis'e 4 milletvekiline ait 5 fezleke daha sunulmuştu. BBC'nin 7 Temmuz 2025 tarihli analizinde, milletvekili dönem sonuna bırakılan dosyalar hakkındaki dokunulmazlığın devam ettiği ve kesinleşmiş ceza dosyalarının bir sonraki döneme aktarıldığı belirtiliyor. Geçmişte en çarpıcı örneklerden biri, Mart 2022'de HDP Diyarbakır Milletvekili Semra Güzel'in dokunulmazlığının Genel Kurul'da yapılan oylamayla kaldırılmasıydı. Şimdi yeni dosyalarla birlikte Meclis'teki siyasi dengeler yeniden test edilecek.
Bilinmesi gerekenler
TBMM İçtüzüğü'ne göre dokunulmazlık süreci birkaç aşamadan oluşuyor. Önce Meclis Başkanlığı'na ulaşan fezlekeler, üyeleri siyasi parti gruplarının güçleri oranında belirlenen Anayasa ve Adalet komisyonları üyelerinden oluşan Karma Komisyon'a gönderiliyor. Bu komisyon, bir hazırlık komisyonu kurarak dosyaları inceliyor, ilgili milletvekilinin savunmasını alıyor ve ardından nihai raporunu hazırlıyor. Rapor, dokunulmazlığın kaldırılması veya kaldırılmaması yönünde olabiliyor. Son söz ise TBMM Genel Kurulu'nda yapılacak gizli oylamaya ait. Bağımsız Türkçe'nin haberine göre Özgür Özel hakkındaki fezleke bir yıl süreyle dönem sonuna bırakıldı ancak bu sürenin dolmasının ardından yeniden gündeme geldi. Benzer şekilde Cumhuriyet gazetesinin belirttiği 14 dosyanın büyük kısmı farklı partilere mensup milletvekillerini kapsıyor ve suçlamalar arasında "hakaret", "terör propagandası" ve "görevi kötüye kullanma" gibi maddeler olduğu iddia ediliyor; ancak suçlamaların içeriğine dair resmi bir açıklama henüz yayınlanmadı.
Sırada ne var?
Karma Komisyon'un önümüzdeki günlerde toplanarak gündemindeki dosyaları ele alması bekleniyor. Komisyonun karar verme süresi bakımından kesin bir yasal süre sınırı bulunmuyor, bu nedenle değerlendirme aylar sürebiliyor. Dönem sonuna bırakılan dosyalar için zamanlama kritik; zira genel seçimlerin yaklaşması halinde dosyaların bir kısmı tekrar dönem sonuna kalabilir ve yeni seçilen milletvekilleri için yeniden fezleke düzenlenmesi gerekebilir. Siyasi partilerin dokunulmazlık oylamalarındaki tutumu da belirleyici olacak. Geçmişte zaman zaman partiler arası bloklaşmalarla dokunulmazlıklar toplu olarak kaldırılırken, bazen de tek tek yapılan oylamalarda farklı sonuçlar ortaya çıkmıştı. Kamuoyu, özellikle Özgür Özel'in dosyası başta olmak üzere, Meclis'teki bu hukuki ve siyasi sürecin nasıl şekilleneceğini yakından takip ediyor.
Sık Sorulan Sorular
Milletvekili dokunulmazlığı nasıl kaldırılır?
Dokunulmazlığın kaldırılması için TBMM Anayasa ve Adalet komisyonları üyelerinden kurulu Karma Komisyon fezlekeyi inceler, milletvekilinin savunmasını alır ve bir rapor hazırlar. Raporun ardından TBMM Genel Kurulu'nda gizli oylama yapılır ve dokunulmazlığın kalkması için salt çoğunluk (en az 301 milletvekilinin oyu) gerekir.
Özgür Özel hakkındaki dosya neden gündemde?
CHP Genel Başkanı Özgür Özel hakkında hazırlanan fezleke, bir yıl süreyle dönem sonuna bırakılmıştı. Bu sürenin dolmasıyla dosya yeniden işleme konuldu ve diğer milletvekillerinin dosyalarıyla birlikte TBMM Karma Komisyonu'nun gündemine sevk edildi.
Dokunulmazlık süreci ne kadar sürer?
Karma Komisyon'un dosyayı sonuçlandırması için kesin bir yasal süre sınırı yoktur. Dosyanın kapsamına, siyasi atmosfere ve komisyonun iş yoğunluğuna bağlı olarak süreç birkaç haftadan birkaç aya, hatta yıla kadar uzayabilir. Dönem sonuna bırakılan dosyalar ise yeni yasama yılında tekrar ele alınır.
Suçlamalar hangi konuları kapsıyor?
Mevcut fezlekelerde yer alan suçlamalara ilişkin resmi bir açıklama henüz TBMM Başkanlığı tarafından yapılmadı. Gelen haberlerde suçlamalar arasında hakaret, terör propagandası ve görevi kötüye kullanma gibi farklı maddelerin bulunduğu iddia ediliyor ancak bu içerikler henüz resmi olarak teyit edilmedi.