Mezuniyet pankart krizi nedir? Üniversitelerde gerilim tırmanıyor

Ne oldu?

Mezuniyet pankart krizi, 2025 yılı Temmuz ayında farklı üniversitelerin mezuniyet törenlerinde öğrencilerin taşıdığı pankartlara üniversite yönetimlerinin fiziki müdahalede bulunmasıyla patlak veren ve akademik camiada geniş yankı uyandıran bir ifade özgürlüğü tartışmasıdır. İlk olay İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Bilgisayar ve Bilişim Fakültesi’nin mezuniyet töreninde yaşandı. Kortej halinde sahneye çıkan 4 kişilik bir öğrenci grubunun taşıdığı pankart, üniversite yöneticileri tarafından anında fark edilerek zorla ellerinden alındı. Öğrencilerin ne yazdığı henüz bağımsız kaynaklarca tam olarak teyit edilmeyen pankartla yürümesine izin verilmezken, yaşanan gerginlik salonun atmosferini bir anda değiştirdi. Kısa süre sonra benzer bir görüntü Ardahan Üniversitesi mezuniyet töreninden geldi. Buradaki törende ise bir grup öğrencinin, Süper Lig’e yükselen Amedspor’a atıfta bulunan bir pankart açtığı ve pankartın yine yetkililerce tören alanından çıkarıldığı bildirildi.

Neden gündemde?

Konunun kamuoyunda bu denli ses getirmesinin birkaç temel nedeni var. Birincisi, olayın Türkiye’nin en köklü teknik üniversitelerinden İTÜ’de yaşanması. İTÜ yönetiminin olayın hemen ardından yaptığı yazılı açıklamada, müdahaleyi “kurum içi düzen” ve “törenin ciddiyetini koruma” gerekçelerine dayandırmasına rağmen, Anadolu Ajansı’na yansıyan ifadelerde durumun bir “tahammülsüzlük örneği” olarak nitelendirilmesi dikkat çekti. İkincisi, farklı şehirlerdeki üniversitelerde neredeyse eş zamanlı yaşanan benzer müdahaleler, bunun münferit bir refleks değil, kampüslerdeki genel bir iklimin yansıması olabileceği yorumlarına yol açtı. Üçüncüsü, Amedspor pankartı özelinde, spor coşkusu ile siyasi mesaj arasındaki çizginin nerede başlayıp nerede bittiğine dair gri alan tartışmayı derinleştirdi. Diplomalarını almaya giden gençlerin sevinç anında yaşadığı bu müdahale, üniversitelerin özerkliği ve öğrencilerin ifade özgürlüğünün sınırları üzerine yeni bir tartışma başlattı.

Bilinmesi gerekenler

Kamuoyuna yansıyan görüntülerde, öğrencilerin şiddet içermeyen, kortej yürüyüşü sırasında taşıdıkları pankartları göstermeye çalıştığı, yetkililerin ise hızlı bir şekilde araya girerek pankartları topladığı görülüyor. İTÜ yönetimi, konuya ilişkin açıklamasında öğrencilerin önceden onaylanmamış materyallerle sahneye çıktığını belirtti. Öte yandan hukukçular, üniversite yönetmeliklerinin genellikle tören düzenini bozacak eylemlere karşı idareye yetki verdiğini, ancak orantılılık ilkesinin bu tür fiziki müdahalelerde sorgulanması gerektiğini vurguluyor. Bir diğer önemli nokta ise her iki üniversiteden de şu ana kadar öğrencilere yönelik resmi bir disiplin soruşturması açılıp açılmadığının netleşmemiş olması. Sosyal medyada hızla yayılan olay, #MezuniyetimeDokunma etiketiyle gündem olurken, bazı akademisyenler ve sivil toplum kuruluşları müdahaleyi “akademik özgürlüğe darbe” olarak nitelendiren açıklamalar yaptı.

Sırada ne var?

Her iki üniversite yönetiminin de önümüzdeki günlerde daha kapsamlı yazılı açıklamalar yapması bekleniyor. Yükseköğretim Kurulu’nun (YÖK) konuya dair genel bir ilke kararı alıp almayacağı merak konusu. Öğrenci velilerinin ve bazı milletvekillerinin konuyu Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıyabileceği konuşuluyor. Bununla birlikte, mezuniyet döneminin tamamen kapanmamış olması, önümüzdeki haftalarda farklı üniversitelerde benzer protesto veya dayanışma pankartlarının açılabileceği öngörüsünü güçlendiriyor. Akademik takvim ilerlerken, bu krizin üniversitelerdeki etkinlik ve gösteri yönetmeliklerinde bir revizyonu tetikleyip tetiklemeyeceği de yakından takip edilecek.