Merkez Bankası rezervlerinde 10,5 milyar dolarlık sıçrama ne anlama geliyor?

Ne oldu?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) toplam rezervleri, 11 Nisan haftasında bir önceki haftaya göre yaklaşık 10,5 milyar dolar artış kaydetti. TRT Haber ve Mynet Finans’ın TCMB verilerine dayandırdığı haberlere göre brüt rezervler 159,7 milyar dolara yükseldi. Ekonomi Gazetesi ise artışı 10,5 milyar dolar olarak verirken toplam rezervlerin 157,2 milyar dolar seviyesine çıktığını belirtti. Farklı rakamların nedeni, net ve brüt rezerv tanımlarındaki ayrışmadan kaynaklanıyor. Kritik olan şu: Rezervlerdeki bu sert yükseliş, son dönemin en yüksek haftalık artışlarından biri olarak kayıtlara geçti. Net uluslararası rezervler de 30 milyar doların üzerine çıkarak son 4 yılın zirvesini gördü.

Neden gündemde?

Merkez Bankası rezervleri, ekonominin dış şoklara karşı dayanıklılığını gösteren en önemli barometrelerden biri. Rezervlerdeki bu artış üç açıdan kritik:

1. Yerel seçimler sonrası normalleşme: Mart ayındaki yerel seçimlerin ardından ekonomi yönetiminin rasyonel politikalara dönüş sinyaliyle birlikte yabancı yatırımcı ilgisi arttı. Carry trade (düşük faizle borçlanıp yüksek faizli TL varlıklara yatırım) için gelen sıcak para rezervleri şişirdi.
2. Swap hariç net rezervler: Uzun süre ekside seyreden ve uluslararası yatırımcıların en çok izlediği gösterge olan swap hariç net rezervler iyileşme eğiliminde. Bu, TCMB’nin kendi imkanlarıyla oluşturduğu gerçek tamponu gösteriyor.
3. Kredi derecelendirme kuruluşları: Moody’s ve Fitch gibi kurumların Türkiye değerlendirmelerinde rezerv seviyesi kritik bir metrik. Toparlanma, not artırımı beklentilerini güçlendiriyor.

birgun.net’in vurguladığı gibi bu yükseliş tamamen sürdürülebilir olmayabilir. Rezerv birikiminin bir kısmı kısa vadeli portföy yatırımlarından ve ülke içindeki şirketlerin dövizden TL’ye dönüşünden kaynaklanıyor. Yani ‘sıcak para’nın olası bir küresel risk iştahı değişiminde hızla çıkma ihtimali var.

Bilinmesi gerekenler

• Brüt rezerv – net rezerv farkı: Brüt rezerv içinde zorunlu karşılıklar, bankaların TCMB’deki dövizleri ve swaplar yer alır. Net rezerv, bu yükümlülükler çıkarıldıktan sonraki tutarı gösterir. Haftalık 10,5 milyar dolarlık artışın brüt rakam üzerinden okunması gerekiyor.
• Swap stoku azalıyor: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verileri, bankaların yurt dışı swap pozisyonlarında azalma olduğunu gösteriyor. Bu da TCMB’nin net rezerv pozisyonunu teknik olarak rahatlatıyor.
• TCMB’nin alım stratejisi: Banka, piyasa koşulları elverdiğinde döviz alımı yaparak rezerv biriktiriyor. Günlük alım ihaleleri ve kamu kurumlarının dövizlerinin Hazine’ye aktarımı kadar Turizm gelirleri ve ihracatçının bozdurduğu dövizler de artışa katkı sağlıyor.
• Altın rezervi katkısı: Rezerv artışının bir bölümü de yükselen altın fiyatlarından ve Merkez Bankası’nın altın alım politikasından geliyor. Fiziki altın rezervleri değer artışıyla birlikte toplam büyüklüğü yukarı taşıyor.

Sırada ne var?

Önümüzdeki dönemde Merkez Bankası’nın politika faizini yüzde 50’de sabit tutması beklenirken, rezervlerdeki iyileşmenin devam edip etmeyeceği şu faktörlere bağlı: Yabancı yatırımcı girişlerinin hızı, küresel piyasalarda ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirim takvimi ve Türkiye’nin 5 yıllık kredi iflas takası (CDS) primlerinin seyri. Eğer CDS’ler gerilemeye devam eder ve enflasyonda yavaşlama eğilimi netleşirse, girişler bir süre daha sürebilir. Ancak uzmanlar, rezervlerdeki bu hızlı artışın kalıcı olabilmesi için mutlaka doğrudan yabancı yatırım ve uzun vadeli kaynak girişinin artması gerektiğinin altını çiziyor. TCMB’nin rezervlerini eritmeden, piyasa dostu bir çizgide döviz piyasasında dengeyi korumaya devam etmesi bekleniyor.