Meloni Trump gerginliği nedir? NATO Zirvesi'ndeki soğuk rüzgarlar Ankara'yı neden etkiledi?

Ne oldu?

Meloni Trump gerginliği, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile ABD Başkanı Donald Trump arasında son NATO Zirvesi sırasında yaşanan diplomatik soğukluktur. Meloni'nin zirve koridorlarında Trump ile göz teması kurmaktan kaçındığı ve başını çevirdiği anlar uluslararası basında geniş yankı buldu. BBC, Trump'ın kurmaylarına Meloni için 'Uzaklaştırma emri gerekiyor' ifadelerini kullandığını aktardı. Sözcü Gazetesi'ne göre, İtalyan lider ile ABD Başkanı arasındaki gerilim İtalya'nın Türkiye'ye yönelik savunma sanayii kısıtlamalarıyla birleşerek Ankara'ya da taşındı. İz Gazete ise İtalya'nın SAMP-T hava savunma sistemi ve ATR-72 deniz karakol uçağı programlarındaki tutumunun gerilimi Türk dış politikasının gündemine soktuğuna dikkat çekti.

Neden gündemde?

Konu, yalnızca iki lider arasındaki kişisel uyuşmazlıkla sınırlı değil. Meloni hükümeti, AB'nin Türkiye'ye yönelik savunma sanayii yaptırımlarını en sıkı uygulayan ülkelerin başında geliyor. Ankara, İtalya'nın Türkiye'ye askeri ihracat lisanslarını bloke eden politikasını NATO'nun caydırıcılığına zarar veren bir unsur olarak değerlendiriyor. Hürriyet'in haberine göre, zirvede iki liderin göz göze gelmemesi müttefikler arasında rahatsızlık yarattı. Trump'ın Meloni'yi hedef alan çıkışları Brüksel'de Avrupa liderlerinin ABD ile ilişkileri yeniden tanımlaması gerektiği yönündeki tartışmaları alevlendirdi. DW'nin bildirdiği üzere, Trump'ın Meloni'ye yönelik eleştirileri zirve öncesinde başlamıştı ve bu durum müttefik dayanışmasında çatlaklara işaret ediyor.

Bilinmesi gerekenler

• İtalya, AB'nin 2019 Kıbrıs operasyonu sonrası başlattığı savunma kısıtlamalarına sadık kalan ülkeler arasında yer alıyor. İtalya'nın uyguladığı kısıtlamalar Türk Hava Kuvvetleri için kritik olan bazı yerli platformların millileştirme takvimini etkiliyor.
• Giorgia Meloni liderliğindeki aşırı sağcı İtalya Kardeşleri Partisi hükümeti, Trump'ın yeniden seçilmesine destek vermişti; ancak Trump'ın ikinci döneminde ortaya koyduğu işlemsel dış politika yaklaşımı Roma'yı rahatsız etti. İtalya, ABD'den Çin'e yönelik aşırı gümrük tarifeleri ve Ukrayna'da hızlı ateşkes dayatması konusunda net tavır bekliyor.
• Ankara, İtalya'nın 2020'den bu yana Türkiye'ye ihraç edilmek üzere bekleyen askeri teçhizat sevkiyatlarını durdurmasını zaman zaman diplomatik kanallardan gündeme taşıyor. Söz konusu gerilim İtalya'nın Ankara Büyükelçisi ile yapılan görüşmelerin içeriğine de yansımış durumda.

Sırada ne var?

Diplomatik kaynaklar, Meloni'nin Trump ile ilişkileri onarmak için Beyaz Saray'a resmi bir ziyaret takvimi üzerinde çalıştığını ancak Trump'ın kişisel üslubunu yumuşatmadıkça İtalya'nın AB içinde daha özerk bir duruş sergileyebileceğini belirtiyor. Türkiye cephesinde ise Dışişleri Bakanlığı'nın, İtalya'nın savunma kısıtlamalarını NATO bünyesinde yürütülecek yeni bir diplomatik girişimle gevşetmeye çalışacağı öngörülüyor. Uzmanlar, İtalya'nın Türk savunma sanayii ile iş birliği yerine alternatif pazar arayışlarının Ankara'yı İngiltere ve İspanya ile daha derin ortaklıklara yöneltebileceğine dikkat çekiyor. NATO'nun 2025 yılına planlanan bir sonraki toplantısı bu ilişkiler ağında somut adımların gözlemleneceği kritik bir tarih olacak.