Meclis gündeminde yeni bir borç yapılandırması var mı? DEM Parti esnaf için kanun teklifi verdi
DEM Parti, esnafın borç yapılandırması ve sicil affı taleplerini içeren bir kanun teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sundu. Teklif, salgın sonrası toparlanamayan ve yüksek enflasyonla mücadele eden küçük işletmelerin finansal yükünü hafifletmeyi amaçlıyor.
Ne oldu?
Borç yapılandırması, milyonlarca esnaf ve küçük işletme sahibinin dört gözle beklediği bir düzenleme olarak yeniden Türkiye’nin gündemine oturdu. Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti), özellikle pandemi sonrası ekonomik daralmadan ağır yaralanan esnaf kesimine nefes aldıracak kapsamlı bir kanun teklifi hazırlayarak Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığı’na sundu. Teklifin en dikkat çekici ayağını, vergi ve prim borçlarının yeniden yapılandırılmasının yanı sıra getirilmesi öngörülen sicil affı oluşturuyor. Mevcut durumda kara listeye alınmış binlerce küçük işletmenin krediye erişimini tamamen kesen bu olumsuz kayıtlar, teklif yasalaşırsa belirli şartlar altında silinecek. DEM Parti yetkilileri, teklifin sadece bir borç erteleme mekanizması olmadığını, aynı zamanda ekonomik canlanma için bir uyum programı niteliği taşıdığını vurguluyor.
Neden gündemde?
Konu, iktidar kanadından uzun süredir sessizlik gelmesi ve muhalefetin bu boşluğu doldurma hamlesi nedeniyle hararetli bir şekilde tartışılıyor. Daha önce AK Parti hükümetleri döneminde sıkça başvurulan borç yapılandırma paketleri, seçim sonrası uygulanan sıkı para politikası ve enflasyonla mücadele programı gerekçe gösterilerek bir süredir gündeme alınmıyordu. Gelir İdaresi Başkanlığı ve SGK’nın alacak takibini sıkılaştırdığı bu dönemde, yüksek faiz ve maliyet artışlarıyla boğuşan esnafın bankalara ve kamuya olan borçlarını ödeyememesi kriz boyutuna ulaştı. DEM Parti’nin teklifi, tam da bu noktada siyasi bir baskı aracı oluşturuyor. Teklif, hem iktidarı yeni bir düzenleme yapmaya zorlama hem de tabanda ciddi karşılık bulan bir sorunu parlamentonun gündemine taşıma işlevi görüyor. Özellikle sicil affı maddesi, takibe düşmüş veya konkordato sürecindeki işletmeler için hayati bir çıkış yolu olarak görülüyor.
Bilinmesi gerekenler
Önerilen kanun teklifinde hayata geçirilmesi planlanan bazı somut adımlar bulunuyor. Bunlardan ilki, 31 Ağustos 2024 tarihine kadar vadesi gelmiş KOSGEB, vergi, SGK ve gümrük alacaklarının belirli bir katsayı ile güncellenerek taksitlendirilmesi. İkinci kritik madde ise sicil affı: Buna göre, yapılandırma kapsamındaki borçlarını düzenli ödemeye başlayan esnafın geçmişteki olumsuz kredi notları ve protestolu senet kayıtları, Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi nezdinde geçersiz sayılacak. Teklif ayrıca, yapılandırma sürecinde borçlulara yönelik icra takiplerinin durdurulmasını öngörüyor. Tüm bunların hayata geçmesi için teklifin önce Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülmesi, ardından Genel Kurul’da yasalaşması gerekiyor. Meclis’te çoğunluğu elinde bulunduran AK Parti ve MHP’nin teklife nasıl bir yanıt vereceği bilinmezken, hükümete yakın kulislerde daha kapsamlı bir devlet destek paketinin sonbahar aylarında açıklanabileceği konuşuluyor.
Sırada ne var?
Gözler önümüzdeki haftalarda toplanacak TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda. Muhalefet partileri, teklifin bir an önce gündeme alınması için baskısını artıracak. İktidarın teklifi bloke etmemekle birlikte, bütçe disiplinini bozabilecek mali yük hesaplarını öne sürerek tavsiye kararlarıyla oyalaması bekleniyor. Ancak kamuoyu baskısı belirleyici olabilir. Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK) gibi meslek örgütlerinin sürece vereceği destek ve sokağın talebi, hükümeti mevcut ortodoks ekonomi politikalarına rağmen yeni bir borç yapılandırması hamlesine itebilir. Siyasi dengeler zorlayacak olsa da, seçimlerin olmadığı bu dönemde Hazine’nin gelir kaybı endişesi ile esnafın hayatta kalma çabası arasındaki mücadele, yaz sonundaki en sıcak gündem maddesi olmaya aday.
Sık Sorulan Sorular
DEM Parti'nin teklif ettiği borç yapılandırması kimleri kapsıyor?
Teklif, öncelikli olarak küçük esnafı, sanatkarları ve KOBİ’leri kapsıyor. 31 Ağustos 2024 öncesine ait vergi, SGK primi, KOSGEB kredisi ve gümrük vergisi gibi kamu borçları ile bankalara olan ticari kredi borçları yapılandırma kapsamına alınıyor.
Sicil affı tam olarak ne anlama geliyor ve nasıl uygulanacak?
Sicil affı, kredi borcunu ödeyemediği için kara listeye alınan veya protestolu senet kaydı bulunan esnafın bu olumsuz sicilinin temizlenmesidir. Teklif yasalaşırsa, yapılandırılan borcun ilk taksitini ödeyenlerin geçmiş olumsuz kayıtları silinecek ve yeniden kredi kullanmalarının önü açılacak.
Hükümetin bu teklife sıcak baktığına dair bir işaret var mı?
Şu an için hükümet kanadından resmi bir onay sinyali gelmedi. Ekonomi yönetimi enflasyonla mücadele gerekçesiyle geniş kapsamlı mali aflara mesafeli duruyor. Ancak kamuoyundaki yoğun talep ve siyasi baskı, yılın son çeyreğinde daha sınırlı bir düzenleme yapılabileceği beklentisini canlı tutuyor.