Marta Kos kimdir? AB Genişleme Komiseri'nin Türkiye çıkışı ve kariyeri

Ne oldu?

Marta Kos, Aralık 2024’ten bu yana ikinci von der Leyen Komisyonu’nda Avrupa Birliği Genişleme Komiseri olarak görev yapan Slovenyalı bir diplomat ve siyasetçidir. Son günlerde adı, Türkiye ile ilgili yaptığı dikkat çekici açıklamalarla gündeme oturdu. Kos, 21 Nisan 2026’da yaptığı bir değerlendirmede, değişen jeopolitik gerçekler nedeniyle Türkiye’ye ihtiyaç duyduklarını belirtti ve ilişkilere “yeni bir gözle bakma” çağrısı yaptı. Ayrıca Orta Koridor güzergâhının Türkiye’siz düşünülemeyeceğini vurguladı. Bu çıkış, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in bazı konulardaki daha temkinli mesajlarıyla karşılaştırıldığında kafa karıştırıcı bulundu ve “AB’den Türkiye’ye çelişkili mesaj” yorumlarına yol açtı.

Neden gündemde?

Marta Kos’un açıklamaları, Türkiye-AB ilişkilerinin donmuş üyelik müzakereleri ile altyapı ve ticaret iş birlikleri arasına sıkıştığı bir dönemde beklenmedik bir sıcaklık olarak algılandı. Kos’un özellikle Orta Koridor’u işaret etmesi tesadüf değil. Rusya-Ukrayna savaşı sonrası bozulan tedarik zincirlerine alternatif arayan AB için Hazar Denizi, Kafkasya ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya uzanan bu rota stratejik öncelik haline geldi. Kos’un “Türkiye’siz düşünülemez” sözleri, tam da bu güzergâhın kritiğini masaya yatırırken, Türk yetkililer tarafından da olumlu karşılandı. Aynı günlerde İngiltere ve Gana’nın FIFA 2026 Dünya Kupası hazırlık maçındaki golsüz beraberliği spor gündemini meşgul ederken, siyasi gündemde Kos’un bu çıkışı öne çıktı.

Bilinmesi gerekenler

Marta Kos, 28 Haziran 1965 doğumlu. Kariyerinde iki önemli büyükelçilik görevi bulunuyor: Önce 2013-2017 arasında Almanya, ardından 2017-2020 arasında İsviçre büyükelçisi olarak görev yaptı. Siyasete atıldıktan sonra Slovenya’da Özgürlük Hareketi partisinin başkan yardımcılığını ve kısa bir süre cumhurbaşkanı adaylığını üstlendi. Ancak seçim yenilgisinin ve kabinedeki içişleri bakanı değişikliğinin ardından partisinden istifa etti. Bağımsız bir profil olarak Eylül 2024’te AB üyeliğinden istifa eden Tomaž Vesel’in koltuğuna aday gösterildi. Ursula von der Leyen’in kendisine Ukrayna, Moldova ve diğer aday ülkelerin katılım başvurularını değerlendirme görevini vermesiyle birlikte genişleme politikalarının kilit ismi haline geldi. Kos’un Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) genel sekreteri Henri Gétaz ile evli olması, Avrupa diplomasi ve ekonomi çevreleriyle sıkı bağını pekiştiriyor.

Sırada ne var?

Kos’un Türkiye çıkışı, 2024 sonunda başlayan komiserlik döneminin en somut sinyallerinden biri oldu. Kulislerde, Türkiye’ye olumlu mesajın Brüksel bürokrasisi içinde tam bir mutabakatla söylenmediği, ancak genişleme biriminin artık jeopolitik gerçeklere göre hareket ettiği konuşuluyor. Önümüzdeki aylarda Türkiye-AB arasında yüksek düzeyli ticaret ve ulaştırma diyaloglarında Orta Koridor’a odaklanılması bekleniyor. Üyelik perspektifinde ise somut bir tarih ya da fasıl açılışı hâlâ masada değil. Yine de, Marta Kos’un görev süresi boyunca Ankara’yı tamamen dışlayan bir genişleme stratejisinin artık gerçekçi olmayacağını Brüksel’deki muhataplarına net biçimde ifade etmesi öngörülüyor. Tüm gözler, Kos’un bu sözlerinin arkasını diplomatik adımlarla getirip getirmeyeceğinde.

---