Marmara'da Alarm: Deniz Suyu Sıcaklığı 50 Yılda 2,5 Derece Arttı

Ne oldu?

Deniz suyu, içeriğinde yoğun olarak çözünmüş tuzlar ve mineraller barındıran, dünya yüzeyinin büyük bir kısmını kaplayan tuzlu su kütlesidir. Bu hayati sıvının fiziksel özellikleri, özellikle sıcaklığı, iklim değişikliğinin etkisiyle Türkiye denizlerinde endişe verici bir seyir izliyor. Son ölçümlere göre Marmara Denizi'nde deniz suyu sıcaklığı, son 50 yılın ortalamasına kıyasla yaklaşık 2,5 derece arttı. Prof. Dr. Lokman Hakan Tecer tarafından yapılan açıklamada, bu artışın “dramatik” boyutlara ulaştığı ve ekosistem üzerinde ciddi baskı oluşturduğu vurgulandı. Artış sadece Marmara ile sınırlı değil; Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün (MGM) 7 Temmuz verilerine göre Antalya gibi turistik kıyılarda deniz suyu sıcaklığı, hava sıcaklığıyla neredeyse aynı seviyeye ulaşarak mevsim normallerinin üzerinde seyrediyor.

Neden gündemde?

Konunun gündemdeki sıcaklığını korumasının temel sebebi, artan sıcaklıkların denizlerin kimyasını ve biyolojisini bozmasıdır. Deniz suyunun donma noktası, tuzluluk oranına bağlı olarak tatlı suya göre daha düşüktür (-2°C civarı) ve yoğunluğu daha fazladır (yaklaşık 1.025 g/ml). Isınma, bu fiziksel dengenin yanı sıra sudaki çözünmüş oksijen miktarını da azaltır. Kamuoyu, 2021 yılında Marmara Denizi’ni kaplayan müsilaj (deniz salyası) felaketini hâlâ hafızasında tazeyken, bilim insanlarının bu yeni uyarıları halkta ve politika yapıcılarda alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Aynı gündem içerisinde ‘deniz suyunu içilebilir hale getiren yöntemler’ gibi alternatif başlıkların da konuşulması, su kaynaklarının geleceğine dair çok yönlü bir arayışı ortaya koyuyor.

Bilinmesi gerekenler

MGM verileri, Türkiye kıyılarında sıcak noktaları net bir şekilde ortaya koyuyor. Güney sahillerinde deniz suyu sıcaklığının 29-30°C bandına dayanması, serinlemek için girilen suyun biyolojik bir krize dönüşmesi riskini büyütüyor. %3.5 civarındaki tuzluluk oranıyla dünya ortalamalarına paralel olan Türkiye denizleri, aşırı ısınma nedeniyle buharlaşmanın artmasıyla yer yer tuzluluk dengesini kaybetme eğiliminde. Bu durum, istilacı türlerin yayılması ve yerel balık popülasyonlarının göç yollarının değişmesi anlamına geliyor. Uzmanlar, kirlilik ve iklim krizinin tetiklediği bu ısınmanın sadece bir çevre sorunu olmadığını, turizmden balıkçılığa kadar ekonomiyi de doğrudan vurduğunu belirtiyor.

Sırada ne var?

Bilim insanları, acil önlem alınmazsa önümüzdeki 10 yıl içinde Marmara Denizi’nin ortalama sıcaklığının 3-4 derece daha artabileceği konusunda uyarıyor. Atık su deşarjlarının sıkı denetlenmesi ve sanayi tesislerinin soğutma suyu sıcaklıklarının regüle edilmesi gündemde. Diğer yandan, kuraklıkla mücadele kapsamında HTHayat gibi kaynaklarda yer alan ‘deniz suyunu içme suyuna çeviren’ arıtma teknolojilerinin yaygınlaştırılması tartışılıyor. Hükümet ve yerel yönetimlerin, bu veriler ışığında iklim adaptasyonu planlarını hızlandırması bekleniyor. Aksi takdirde, yaz aylarında serinlemek için girilen deniz suyunun, bir tatil keyfinden çıkıp bir sağlık tehdidine dönüşme riski büyüyor.