Maliye, sıfır otomobil alan 4 milyon kişiyi mercek altına aldı
Hazine ve Maliye Bakanlığı, özellikle 2021-2024 yılları arasında sıfır otomobil satın alan yaklaşık 4 milyon mükellefi kapsayan geniş çaplı bir inceleme başlattı. Eksik veya hatalı bildirim yapanlar cezai yaptırımla karşı karşıya kalacak.
Bu yazıyı sesli dinle
Ne oldu?
Sıfır otomobil, motorlu ve tekerlekli kara ulaşım aracı olarak yolcu veya yük taşıma amacıyla üretilen taşıtlardır. Türkiye'de son dört yılda sıfır kilometre araç satın alan yaklaşık 4 milyon araç sahibi, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın başlattığı kapsamlı bir vergi incelemesiyle karşı karşıya. Bakanlık, 2021-2024 döneminde satın alınan sıfır otomobillerin finansman kaynaklarını ve beyan edilen gelirle uyumunu mercek altına aldı. Gelir İdaresi Başkanlığı aracılığıyla yürütülen çalışmada, araç alımında kullanılan paranın kaynağını izah edemeyen veya eksik beyanda bulunan mükelleflere önemli tutarlarda ceza kesilecek. Resmi kayıtlara göre, bu süreçte kendilerine tebligat gönderilen kişilerin belirlenen süre içinde Maliye’ye yazılı veya elektronik ortamda cevap vermemesi halinde, doğrudan vergi ziyaı cezası uygulanacak.
Neden gündemde?
Konunun gündeme oturmasının birkaç somut nedeni var. Birincisi, kapsamın büyüklüğü: Yaklaşık 4 milyon sıfır araç alıcısının incelemeye alınması, doğrudan geniş bir kesimi etkiliyor. İkincisi, yöntem değişikliği. Maliye, geçmiş yıllarda sadece lüks araç alımlarına odaklanırken, bu kez tüm sıfır otomobil satışlarını çapraz kontrol yöntemiyle tarıyor. Üçüncüsü ise yaptırımın netliği. Yetkililer, “cevap vermeyene doğrudan ceza kesilecek” mesajıyla sürecin tavizsiz işletileceğini vurguluyor. NTV Haber ve T24’ün servis ettiği bilgilere göre, uygulama özellikle krediyle araç alan, ancak gelir beyanı eksik olan kiracılar, serbest meslek sahipleri ve işletme sahiplerini yakından ilgilendiriyor. Ayrıca dört ülke menşeili otomobil lastiklerine açılan damping soruşturması ve ikinci el piyasasındaki anormal fiyat artışları da sektörü idari baskıların odağı haline getirmiş durumda.
Bilinmesi gerekenler
İnceleme, özellikle şu grupları hedef alıyor: Satın aldığı sıfır otomobilin bedelini, yıllık gelir vergisi veya kurumlar vergisi beyannamelerinde belirttiği kazançlarla izah edemeyenler; banka hesap hareketleri ile araç alım tarihi arasında tutarsızlık bulunanlar; üçüncü kişilerden aldığı borçları resmi yollarla belgelendirmeyenler. Maliye, noter satış verileri, banka dekontları ve sigorta poliçeleri üzerinden detaylı bir çapraz sorgulama yapıyor. Cevap vermek için tanınan süre genellikle 15 gün. Bu süre zarfında açıklama yapmayan mükelleflere, ödenmemiş verginin iki katına kadar para cezası uygulanabiliyor. Aracın değeri ile beyan edilen gelir arasındaki fark büyüdükçe, kesilecek ceza da aynı oranda artıyor. Daha önce Sözcü’nün gündeme getirdiği bir olayda, polisten kaçan bir sürücüye kesilen trafik cezasının, satın aldığı aracın değerine yaklaşması, devletin araç ve mali denetim konusundaki ısrarını göstermişti. Uzmanlar, özellikle 2022 ve 2023 yıllarında sıfır araç alanların, kuyumcu ve döviz bürosu dekontları gibi belgeleri şimdiden hazırlamasını öneriyor.
Sırada ne var?
Maliye’nin sıfır otomobil incelemesi genişleyerek devam edecek. İlk etapta 2021-2024 dönemi hedef alınsa da, bakanlık kaynakları benzer bir taramanın 2025 yılı alımlarını da kapsayacak şekilde genişletilebileceğini belirtiyor. Ayrıca hibrit ve elektrikli araçlara uygulanan vergi indirimleri nedeniyle bu segmentteki alımların daha da yakın takibe alınması planlanıyor. İkinci el piyasasında ise Webtekno’nun da raporladığı gibi, sıfır araçtaki denetimlerin ikinci el fiyatlarına yansıyacağı ve spekülatif fiyat artışlarının bir miktar törpülenebileceği öngörülüyor. Sektör temsilcileri, vatandaşlara elektronik tebligat adreslerini aktif olarak takip etmelerini ve herhangi bir bildirim aldıklarında mali müşavirleriyle hızla hareket etmelerini salık veriyor. Süreç tamamlandığında, milyarlarca liralık ek vergi tahakkuku ve binlerce mükellef için yeni hukuki süreç gündeme gelebilir.
Sık Sorulan Sorular
Hangi araç alımları inceleniyor?
Hazine ve Maliye Bakanlığı, özellikle 2021-2024 yılları arasında satın alınan tüm sıfır otomobillerin finansman kaynağını inceliyor. Kapsam daha sonra 2025 yılını da içine alabilir.
Maliye'nin istediği cevap süresi ne kadar?
Tebligatın ulaşmasından itibaren genellikle 15 gün içerisinde yazılı veya elektronik ortamda cevap verilmesi gerekiyor. Süresinde yanıt vermeyenlere doğrudan vergi ziyaı cezası kesiliyor.
Gelirim düşük ama aile desteğiyle araç aldım, ne yapmalıyım?
Araç alımında kullanılan aile desteğini banka dekontları, noter onaylı bağış veya borç sözleşmeleri gibi resmi belgelerle ispatlamak gerekiyor. Elden verilen para kabul edilmiyor ve cezai işlem riski taşıyor.
Açıklama yapmazsam ne kadar ceza gelir?
Ödenmemiş verginin iki katına kadar idari para cezası uygulanıyor. Araç değeri ile beyan edilen gelir arasındaki fark ne kadar yüksekse, vergi farkı ve buna bağlı ceza tutarı da o oranda artıyor.