Lübnan ateşkes saldırılar: Diplomasi çökerken bölgede tansiyon yükseliyor

Ne oldu?

Lübnan ateşkes saldırılar, İsrail ile Hizbullah arasında sağlanması beklenen ateşkese rağmen çatışmaların dozajının azalmak bir yana arttığı bir süreci tanımlıyor. Anadolu Ajansı'nın son verilerine göre, İsrail'in Lübnan'a gece saatlerinden bu yana düzenlediği hava ve kara saldırılarında ölenlerin sayısı 21'e yükseldi. Eş zamanlı olarak, BBC'nin aktardığı ancak henüz resmi makamlarca teyit edilmeyen bir haberde, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığı iddia edildi. Bu gelişme, küresel enerji arzı ve bölgesel güvenlik açısından kritik öneme sahip olan boğazın jeopolitik bir silah olarak kullanılması anlamına geliyor. İsrail'in ateşkes masasındaki müzakereler sürerken operasyonlarını yoğunlaştırması, bölgede güven bunalımını derinleştiriyor.

Neden gündemde?

Konu, iki katmanlı bir krizin eşzamanlı olarak alevlenmesi nedeniyle Türkiye ve dünya basınının zirvesinde yer alıyor. Birinci katman, İsrail'in ateşkes iddialarını adeta alay konusu yapan saldırgan tutumu. İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir'in "Bütün Lübnan yanmalı" şeklindeki provokatif açıklaması, ateşkes ihtimaline dair tüm umutları boşa çıkarıyor. İkinci katman ise İran'ın Hürmüz Boğazı hamlesi. Dünya petrol transitinin yaklaşık beşte birinin geçtiği bu stratejik su yolunun kapatılması, enerji fiyatlarında ani bir şoka ve küresel piyasalarda zincirleme bir çöküşe yol açabilir. Bu iki başlık, Orta Doğu'daki vekalet savaşının artık sıcak bir bölgesel çatışmaya evrilme riskini gözler önüne seriyor. Hizbullah'ın direnişi ve İsrail'in orantısız gücü, Lübnan'ı bir insani felaketin eşiğine taşırken, diplomasinin iflas ettiği bir tabloyu gündeme getiriyor.

Bilinmesi gerekenler

Olayların perde arkasında karmaşık bir ittifaklar ağı ve kronik bir güvensizlik yatıyor. Ateşkes müzakereleri başladığı andan itibaren İsrail ordusunun hava bombardımanlarının şiddetini artırması tipik bir müzakere taktiği: masaya güçlü oturmak ve daha fazla taviz koparmak. Ancak sahadaki durum, bu stratejinin insani maliyetinin altını çiziyor. İsrail'in hedef aldığı noktalar arasında sivil yerleşim bölgeleri de bulunuyor. Diğer yandan, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapattığı iddiası, doğrudan İsrail'e değil, Batı ittifakına ve küresel ekonomiye bir meydan okuma olarak okunuyor. İran, daha önce de nükleer programı nedeniyle baskı altına alındığında boğazı kapatma tehdidinde bulunmuştu. Bu iki başlığın aynı ana denk gelmesi, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını ve diplomatik arabuluculuk rolünü yeniden sorgulatıyor. Bölgede ne resmi bir ateşkes ilanı ne de İran'dan boğaza dair net bir resmî açıklama bulunuyor; haberler istihbarat kaynaklarına dayandırılıyor.

Sırada ne var?

Kısa vadede ateşkesten söz etmek neredeyse imkânsız. İsrail hükümeti içindeki aşırı sağcı kanadın baskısıyla askerî operasyonların genişleyerek devam etmesi bekleniyor. Hizbullah'ın ise füze kabiliyeti azalsa da tünel ağları ve gerilla taktikleriyle İsrail'in kesin sonuç almasını engellemesi öngörülüyor. Bu da uzun soluklu bir yıpratma savaşı demek. Hürmüz Boğazı cephesinde ise gözler Tahran'dan gelecek resmî açıklamada ve ABD Deniz Kuvvetleri'nin Beşinci Filo unsurlarının olası seyir değişikliklerinde olacak. Eğer boğaz kapatma hamlesi gerçekten uygulanırsa, petrol fiyatlarının dakikalar içinde üç haneli rakamlara fırlamasına ve küresel merkez bankalarının yeni bir enflasyon şokuyla karşılaşmasına kesin gözüyle bakılıyor. Türkiye, hem Lübnan'daki insani drama hem de enerji koridorlarındaki olası şoka coğrafi yakınlığı nedeniyle gelişmeleri yakından izliyor. Diplomatik kaynaklar, Ankara'nın itidal çağrılarını yinelediğini ancak sahadaki tırmanışın bu çağrıları şimdilik boşa çıkardığını belirtiyor.