Küresel Isınma ve Altyapı Yetersizliği ‘Şiddetli Yağış’ı Afete Dönüştürüyor

Ne oldu?

Şiddetli yağış, meteorolojik tanımlara göre metrekareye 76 ila 100 milimetre arasında düşen yağmur olarak sınıflandırılıyor. Bu miktardaki yağış, özellikle kısa süre içinde gerçekleştiğinde, toprağın emme kapasitesini aşarak ani sellere ve can kayıplarına yol açıyor. Son 24 saatte uluslararası haber akışına yansıyan en dramatik örnek ABD’den geldi. Ajansların geçtiği haberlere göre, Kentucky eyaletini vuran şiddetli seller nedeniyle en az dört kişi hayatını kaybetti. Bölgede arama kurtarma çalışmaları devam ederken, can kaybının artmasından endişe ediliyor.

Felaket yalnızca Kuzey Amerika ile sınırlı değil. Asya’da ise Vietnam adeta sular altında. Başkent Hanoi başta olmak üzere Vietnam’ın kuzey ve güneyindeki birçok bölgede etkili olan şiddetli yağmur, cadde ve bulvarları göle çevirdi. Vietnam Meteoroloji Ajansı, özellikle Hanoi’deki birçok cadde için acil sel uyarısı yayınladı. Uzmanlar, Doğu Denizi’nde (Güney Çin Denizi) oluşan tropikal bir alçak basınç sisteminin yağışları daha da şiddetlendirebileceği konusunda uyarıyor. Tropikal sistemin karaya yaklaşmasıyla birlikte sıcaklıkların düşmesi ve yağış miktarının katlanarak artması bekleniyor.

Neden gündemde?

Konu, eş zamanlı olarak dünyanın birbirinden uzak coğrafyalarında yaşanan kayıplar nedeniyle gündemin zirvesinde yer alıyor. Habertürk ve Suriye resmi ajansı SANA gibi farklı kaynakların Kentucky’deki can kayıplarını manşetlerine taşıması, ‘şiddetli yağış’ kavramının artık yerel bir sorun olmaktan çıkıp küresel bir acil durum sinyali haline geldiğini gösteriyor. Bu tür ekstrem hava olaylarının sıklığının artması, iklim değişikliği ve kentleşme politikaları arasındaki bağlantıyı yeniden tartışmaya açıyor.

Türkiye de bu afetlerden muaf değil. Son dönemde Hatay’da şiddetli yağış nedeniyle istinat duvarının çökmesi sonucu bir otomobil sürücüsünün hayatını kaybetmesi hafızalardaki tazeliğini koruyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü verileri, Türkiye’de geçtiğimiz ay 214 şiddetli meteorolojik olay yaşandığını ortaya koyuyor. Şu anki gündem ise yurt genelinde beklenen yeni sağanaklar. Uzmanlar, özellikle plansız yapılaşmanın olduğu dere yataklarındaki yerleşim yerlerinde yaşayan vatandaşlara ‘kuvvetli yağış’ uyarısı yaparken, 9 il için sarı kodlu alarm verildi.

Bilinmesi gerekenler

Meteoroloji dilinde yağışın şiddeti net rakamlarla ifade ediliyor. 1-5 mm hafif yağış olarak geçerken, 6-20 mm orta kuvveti, 21-50 mm kuvvetli, 51-75 mm çok kuvvetli ve 76-100 mm ile 100 mm üzeri değerler şiddetli ve aşırı yağış olarak tanımlanıyor. Tehlike, yağışın milimetresinden ziyade düşüş hızında yatıyor. Birkaç saatte metrekareye 100 kilogramdan fazla su düşmesi, en sağlam altyapıları bile çökertebiliyor. İstanbul gibi mega kentlerde eski kanalizasyon hatları bu yükü kaldıramazken, Vietnam’daki gibi cadde seviyesinde hızla yükselen sular araçları sürüklüyor.

Sırada ne var?

Meteoroloji otoriteleri, Vietnam açıklarındaki tropikal alçak basıncın hareketlerini anlık olarak izliyor. Sistemin tayfuna dönüşme ihtimali masada. ABD’de ise Kentucky’deki arama kurtarma faaliyetlerinin ardından hasar tespit çalışmalarına başlanacak. Türkiye’de ise vatandaşlardan e-Devlet, Meteoroloji Genel Müdürlüğü uygulamaları ve belediye anonsları aracılığıyla gelecek uyarıları takip etmeleri isteniyor. Özellikle dere yatağında bulunan ev ve iş yerleri için risk çanları çalmaya devam ediyor.