Kremlin'den kritik S-400 açıklaması: Türkiye ile temaslar sürüyor mu?
Kremlin, Türkiye ile S-400 hava savunma sistemleri konusunda temasların sürdüğünü ve olası üçüncü ülkelere satış dahil farklı işbirliği seçeneklerinin masada olduğunu duyurdu.
Ne oldu?
Türkiye S-400 Krizi, Ankara'nın Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle özellikle ABD ile yaşadığı ve F-35 programından çıkarılmasına kadar uzanan diplomatik ve askeri gerilimler bütünüdür. Rusya cephesinden gelen son açıklama, krizin yeni bir aşamaya evrilebileceğini gösteriyor. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, düzenlediği basın toplantısında Türkiye ile S-400'ler konusunda temas halinde olmayı sürdürdüklerini belirtti. Peskov’un 'Türkiye ile S-400'lerle ilgili görüşüyoruz' ifadesi, Ankara-Moskova hattındaki askeri diyaloğun devam ettiğini ortaya koyarken, bu görüşmelerin kapsamına yeni bir S-400 alımı veya sistemlerin üçüncü bir ülkeye satışının da dahil olabileceği konuşuluyor.
Neden gündemde?
Açıklama, Türkiye’nin ABD ile ilişkilerini normalleştirme çabalarının sürdüğü ve F-35 programına dönüş ihtimalinin zaman zaman tartışıldığı bir dönemde geldi. Washington yönetimi, S-400 sistemlerinin F-35’in gizlilik teknolojisini tehlikeye atacağını savunarak Türkiye’yi 2019’da ortaklıktan çıkarmış ve CAATSA yaptırımlarını devreye sokmuştu. Rusya’nın son mesajı, sürecin dondurulmadığını; aksine yeni işbirliği modelleri üzerinde çalışıldığını gösteriyor. Haber Aero’nun aktardığına göre özellikle sistemin parça tedariki, bakımı ve modernizasyonu yanında, bazı S-400 bileşenlerinin üçüncü ülkelere satışı için Ankara ile Moskova arasında müzakereler yürütülüyor. Bu, Türkiye’nin S-400’leri elden çıkararak ABD ile anlaşma zemini arayabileceği yönündeki spekülasyonları yeniden alevlendirdi.
Bilinmesi gerekenler
Türkiye, S-400 sistemlerini ilk kez 2017 yılında satın almak için Rusya ile anlaşmaya vardı. İlk sevkiyatlar Temmuz 2019'da başladı ve aynı günlerde Beyaz Saray, Türkiye’nin F-35 programındaki ortaklığını askıya aldı. Sistem henüz aktif olarak konuşlandırılmış değil; bu durum kamuoyunda ve uluslararası arenada sık sık tartışma konusu oluyor. Medyascope’un derlediği kronolojiye göre Türkiye, F-35’in 900’den fazla parçasının üreticisi konumundaydı ve programdan çıkarılması savunma sanayii açısından ciddi bir ekonomik kayba yol açtı. Öte yandan Moskova, ikinci parti S-400 alımı için teklifini masada tutuyor. Doviz.com’da yer alan haberde, taraflar arasındaki görüşmelerde teknoloji transferi ve ortak üretim konularının da ele alındığı iddia ediliyor ancak bu başlık için henüz resmi bir teyit bulunmuyor.
Sırada ne var?
Uzmanlar, Kremlin’in bu açıklamasını hem Türkiye’ye hem de Batı’ya verilmiş çok boyutlu bir mesaj olarak okuyor. Rusya, Ukrayna savaşı nedeniyle uluslararası alanda yalnızlaşmışken, NATO’nun güney kanadındaki en kritik üyesiyle askeri bağlarını canlı tutmak istiyor. Türkiye açısından ise süreç, bir yandan ABD ile F-16 modernizasyonu görüşmelerini yürütürken diğer yandan Moskova ile dengeleri korumaya dayanıyor. Eğer S-400’lerin bir kısmının üçüncü bir ülkeye devri konusunda somut adım atılırsa, bu hem Washington-Ankara hattında yeni bir sayfa açabilir hem de S-400 krizinin çözümü için şimdiye kadarki en radikal formül olarak kayda geçer. Kısa vadede, iki ülke heyetleri arasındaki teknik görüşmelerin sıklığının artması bekleniyor.
Sık Sorulan Sorular
Rusya, S-400'lerle ilgili Türkiye ile ne görüşüyor?
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, temasların sürdüğünü belirtti. Görüşmelerin kapsamında mevcut sistemlerin bakımı, parça tedariki ve olası yeni alımların yanı sıra, bazı S-400 bileşenlerinin üçüncü ülkelere satışı konusunun da ele alındığı belirtiliyor.
Türkiye S-400’leri neden aktif olarak kullanmıyor?
Türkiye’nin S-400 sistemlerini henüz operasyonel olarak konuşlandırmamasının en büyük sebebi, ABD ile yaşanan krizin daha da derinleşmesini önleme stratejisi olarak görülüyor. Sistem aktif edilmediği sürece Ankara'nın diplomatik manevra alanını koruduğu değerlendiriliyor.
S-400 krizi Türkiye’nin F-35 programını nasıl etkiledi?
ABD, S-400 sevkiyatının başlamasının hemen ardından Türkiye’yi F-35 ortaklığından çıkardı ve CAATSA kapsamında yaptırım uyguladı. Türkiye, üretimine ortak olduğu 900’den fazla parçanın tedarik zincirinden çıkarıldı ve sipariş ettiği F-35 savaş uçaklarını teslim alamadı.