KKKA ölüm: Sivas'ta kene kaynaklı can kayıpları neden artıyor, uzmanlar ne uyarısı yapıyor?
Sivas'ta Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığı nedeniyle yılın ilk altı ayında altıncı ölüm gerçekleşti. Uzmanlar, havaların ısınmasıyla artan kene popülasyonuna karşı vatandaşları tedbirli olmaya çağırırken, hastaneye geç başvurunun ölüm riskini katladığına dikkat çekiyor.
Ne oldu?
KKKA ölüm, Türkiye'de özellikle İç Anadolu ve Karadeniz'in iç kesimlerinde havaların ısınmasıyla birlikte her yıl gündeme gelen kene kaynaklı can kayıplarını ifade ediyor. Son olarak Sivas'ta Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) tanısıyla tedavi gören bir kişinin daha hayatını kaybetmesiyle kentte bu yılki ölü sayısı 6'ya yükseldi. Yerel ve ulusal basında yer alan haberlere göre, son kurbanlardan birinin Sivas'ın Yıldızeli ilçesinde ikamet ettiği ve hastalığa yakalandıktan sonra sevk edildiği hastanede yaşam mücadelesini kaybettiği belirtiliyor. Sağlık ekipleri, kırsal alanlarda artan kene teması vakalarına karşı bölgede uyarılarını sıklaştırmış durumda.
Neden gündemde?
Konu, yaz aylarının başlamasıyla birlikte kene kaynaklı ölüm haberlerinin art arda gelmesi nedeniyle Türkiye'nin gündeminde üst sıralara tırmandı. Özellikle Sivas, Tokat, Çorum, Gümüşhane ve Erzurum gibi illerde KKKA vakaları endemik olarak görülüyor. Nefes Gazetesi ve NTV Haber başta olmak üzere birçok medya kuruluşu, Sivas'ta tablonun ağırlaştığını ve 2025 yılının ilk 6 ayında 6. ölümün gerçekleştiğini manşetlerine taşıdı. Uzmanlar, vakalardaki artışın en büyük sebebi olarak pandemi sonrası dönemde kırsal alanlara ve piknik bölgelerine olan yoğun ilgiyi ve buna bağlı olarak korunma önlemlerinin ihmal edilmesini gösteriyor. Ayrıca Yeniçağ Gazetesi'nin haberine yansıyan detaylara göre, bazı vatandaşların vücuduna yapışan keneyi çıplak elle çıkarmaya çalışması veya hastaneye geç başvurması ölüm riskini belirgin şekilde artırıyor.
Bilinmesi gerekenler
Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), insanlara genellikle Hyalomma cinsi kenelerin tutunmasıyla bulaşan viral bir hastalıktır. Hastalığın kuluçka süresi kene temasından sonra genellikle 1-3 gün arasında değişirken, bu süre enfekte kan veya vücut sıvılarıyla temas halinde 13 güne kadar uzayabilir. Ateş, baş ağrısı, yaygın vücut ağrıları ve halsizlikle başlayan belirtiler, ilerleyen safhalarda cilt altı kanamaları ve burun kanaması gibi ciddi semptomlara dönüşebiliyor. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, ölüm oranı ortalama yüzde 4-5 civarında seyretse de, hastaneye geç başvuran vakalarda bu oran ciddi biçimde yükseliyor. Şu ana kadar KKKA'ya karşı insanlar için geliştirilmiş etkili bir aşı bulunmadığından, korunmada en kritik faktör kenelerle fiziksel teması engellemek. Uzmanlar, araziye çıkarken açık renkli ve kapalı kıyafetler giyilmesini, pantolon paçalarının çorap içine sokulmasını ve dönüşte mutlaka vücut kontrolü yapılmasını öneriyor. Vücuda yapışan bir kene fark edildiğinde ise kesinlikle elle çıkarılmaya çalışılmamalı, en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı.
Sırada ne var?
Yaz mevsiminin ortalarına yaklaşırken kene aktivitesinin Temmuz ve Ağustos aylarında zirve yapması bekleniyor. Bu durum, özellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşan kırsal nüfus için riskin devam edeceği anlamına geliyor. Sağlık Bakanlığı ve valilikler, riskli bölgelerde halk sağlığı ekiplerinin bilinçlendirme çalışmalarını artırmasını planlıyor. Aynı zamanda belediyeler, mesire alanları ve parklarda kene popülasyonunu kontrol altına almak için ilaçlama faaliyetlerine hız vermiş durumda. Yetkililer, ölüm haberlerindeki artışın ardından erken tanının önemine dikkat çekerek vatandaşları en ufak bir şüphede dahi hastaneye başvurmaları konusunda uyarıyor ve bu sayede ölüm oranlarının sezonun geri kalanında kontrol altında tutulabileceği belirtiliyor.
Sık Sorulan Sorular
KKKA hastalığı insandan insana bulaşır mı?
KKKA normal şartlarda doğrudan solunum veya temasla bulaşan bir hastalık değildir. Ancak hastalığın akut döneminde olan bir kişinin kanı veya vücut sıvılarıyla korunmasız temas edilmesi durumunda bulaş riski ortaya çıkabilir. Bu nedenle sağlık çalışanları ve hasta yakınlarının yüksek korunma önlemleri alması hayati önem taşır.
Vücuttaki kene nasıl çıkarılmalıdır?
Vücuda yapışan kene kesinlikle çıplak elle çıkarılmaya, ezilmeye veya patlatılmaya çalışılmamalıdır. En doğru yöntem, ince uçlu bir cımbız yardımıyla kenenin ağız kısmından tutulup yavaşça ve tek seferde yukarı doğru çekilmesidir. Ancak en güvenli seçenek, bu işlemin en yakın sağlık kuruluşunda uzmanlar tarafından yapılmasıdır.
Sivas'taki KKKA vakaları neden bu kadar arttı?
Sivas, coğrafi konumu ve iklim yapısı nedeniyle Hyalomma cinsi kenelerin yaşam alanı için oldukça elverişli bir bölgedir. Bahar aylarında kırsal alanlarda tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin yoğunlaşması insan temasını artırırken, uzmanlar vatandaşların bir kısmının hâlâ yapılan uyarıları dikkate almadığını ve keneyi kendi başına çıkarmaya çalışma gibi tehlikeli davranışlarda bulunduğunu belirtiyor.