Kırkpınar’da 665 yıllık miras: Er meydanı yeniden pehlivanlara emanet

Ne oldu?

Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri, geleneksel Türk yağlı güreş turnuvasıdır. Her yıl haziran sonu ile temmuz başında Edirne’nin Sarayiçi mevkiinde düzenlenen organizasyon, bu yıl 665. kez kapılarını açmaya hazırlanıyor. Üç gün boyunca sürecek müsabakalarda pehlivanlar, er meydanında başpehlivanlık unvanı için kıyasıya mücadele edecek. Özellikle son gün yapılacak başpehlivanlık finali, Türk spor kamuoyunun en çok konuştuğu anlardan biri olacak. Organizasyon sadece bir spor müsabakası değil; aynı zamanda UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nde yer alan köklü bir festival olarak da kabul görüyor.

Neden gündemde?

1. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri’ne sayılı günler kala, hem organizasyon takvimi hem de katılacak başpehlivanlar netleşmeye başladı. Türkiye Geleneksel Güreşler Federasyonu, ana listede yer alan isimlere ek olarak 8 ilave başpehlivanın daha er meydanında olacağını duyurdu. Bu ekleme, rekabetin dozunu artırarak turnuvaya olan ilgiyi yükseltti. Öte yandan Kırkpınar Ağası Ufuk Özünlü’nün, iş insanı ve geçmiş dönem Fenerbahçe Başkanı Ali Koç’a yaptığı özel bir ziyaret de gündemde yer buldu. Özünlü, bu ziyarette Koç’u Kırkpınar’ın asırlık geleneklerinden olan “Kırmızı Dipli Mum” ile 665. organizasyona davet etti; bu jest, spor ve iş dünyasının geleneksel sporlara sahip çıktığının bir göstergesi olarak yorumlandı. Geçen yıl üst üste ikinci kez altın kemerin sahibi olan Yusuf Can Zeybek’in bu yıl da favoriler arasında gösterilmesi, rekabetin seyrini merak konusu haline getirdi.

Bilinmesi gerekenler

Kırkpınar’ın tarihi, Osmanlı Devleti’nin Balkanlar’daki fetih hareketlerine kadar uzanır. Rivayete göre, 14. yüzyılda Orhan Gazi döneminde başlayan güreşler, bugün kesintisiz olarak 665 yıldır devam ediyor. Bu uzun tarih, organizasyonu dünyanın en eski sürekli spor etkinliklerinden biri yapıyor. Osmanlı’nın son döneminde Koca Yusuf, Adalı Halil, Kel Aliço ve Kurtdereli Mehmet Pehlivan gibi isimler, yalnızca Kırkpınar’ı kazanarak “başpehlivan” unvanının taşıdığı ağırlığı inşa etti. Günümüzde de her boyun birincileri belirlense de, asıl gözler başpehlivanlık finalindedir. Festival süresince sadece güreşler değil; cazgırların dualı manileri, davul-zurna ekibinin ritmi ve yağlı bedenlerin er meydanındaki estetik mücadelesi de izleyenleri bekleyen kültürel şölenin parçalarıdır. Organizasyonun simgelerinden biri olan “Kırmızı Dipli Mum” ise, ağanın davet geleneğini simgeler ve Kırkpınar’ın protokol mirasının yaşayan bir unsurudur.

Sırada ne var?

Organizasyon takvimine göre tarihi güreşler, temmuz ayının ilk haftasında Edirne’de başlayacak. Festival, cuma günü pehlivanlar için okutulan mevlitle açılacak; cumartesi ve pazar günleri eleme turları ve boy finalleriyle devam edecek. Pazar günü yapılacak başpehlivanlık finaliyle birlikte 665. dönemin altın kemer sahibi netleşecek. Geçen yılın şampiyonu Yusuf Can Zeybek’in yanı sıra, mücadeleci tarzıyla bilinen Mustafa Taş ve yeni yıldız adaylarının performansı merakla bekleniyor. Edirne’de konaklama rezervasyonlarının şimdiden dolmaya başladığı bu dönemde, şehir esnafı da festivalin getireceği hareketliliğe hazırlanıyor. Başpehlivan adayları için son kamp dönemi başlarken, er meydanında bu yıl da “pehlivan teki belli olmaz” sözünün doğruluğu bir kez daha sınanacak.