Kılıçdaroğlu'nun İstanbul Aşura programını iptal etmesi ne anlama geliyor?

Ne oldu?

Eski Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, İstanbul'da planlanan bir Aşura etkinliği programını iptal etti. Hürriyet ve Independent Türkçe başta olmak üzere çeşitli medya kuruluşlarında yer alan haberlere göre Kılıçdaroğlu, kararın gerekçesini şu sözlerle açıkladı: “Aşura etkinliğine fiziken katılmamanın daha doğru olacağı kanaatine vardık.” Eski genel başkan, muharrem ayının ve aşura gününün manevi atmosferinin, güncel siyasi tartışmaların gölgesinde bırakılmaması gerektiğini vurguladı.

Kılıçdaroğlu'nun açıklamalarına Serbestiyet ve Haberler.com gibi yayın organları da geniş yer verdi. Yapılan bilgilendirmede, “Muharrem ayını ve aşura gününü siyasetin malzemesi yapmamak” amacıyla böyle bir adım atıldığı belirtildi. Kılıçdaroğlu, inancın siyasete alet edilmesine ortak olmayacaklarını ifade ederek, etkinliğe dair oluşabilecek spekülasyonların önüne geçmeyi hedefledi.

Neden gündemde?

Aşura, Hazreti Muhammed’in torunu Hazreti Hüseyin’in Kerbela’da şehit edilmesi nedeniyle İslam dünyasında matem ve dayanışma günü olarak anılıyor. Alevi ve Bektaşi toplumu başta olmak üzere geniş bir kesim, Muharrem ayının onuncu gününde düzenlenen etkinliklerle bu acıyı paylaşıyor ve aşure dağıtarak birlik mesajı veriyor. Son günlerde Aşura etkinliklerine yönelik siyasi yorumların artması, konunun gündeme taşınmasında etkili oldu.

Yunus Emre Enstitüsü’nün Tahran’da düzenlediği “Aşure Kültürü” etkinliği ve çeşitli belediyelerin organizasyonları, aşura matem merasimlerini toplumun farklı kesimlerine ulaştırdı. Ancak bu tür etkinlikler zaman zaman siyasi figürlerin boy gösterme alanına dönüşebiliyor. Kılıçdaroğlu’nun programını iptal etmesi, inanç-siyaset ilişkisine dair hassasiyeti yeniden tartışmaya açtı. Özellikle son yıllarda Avrupa’da kutsal kitaplara yönelik provokatif eylemlerin arttığı bir dönemde, Türkiye’den gelen bu karar dikkat çekti.

Bilinmesi gerekenler

Aşura, sadece Kerbela şehitlerini anma günü değil, aynı zamanda farklı inançlarda ortak bir paylaşım ve bereket geleneğidir. Kültür Portalı’nda yer alan bilgilere göre aşure; buğday, fasulye, nohut, kayısı ve incir gibi bakliyat ile yemişlerin birlikte kaynatılmasıyla hazırlanır ve komşulara dağıtılarak toplumsal dayanışma pekiştirilir. İstanbul’da Küçükçekmece gibi ilçelerde düzenlenen evrensel Aşura matem merasimleri her yıl binlerce kişiyi bir araya getirmektedir.

Kılıçdaroğlu’nun açıklamalarında altını çizdiği en kritik nokta, siyasetin dini ritüelleri gölgelememesi gerektiği yönünde. Eski genel başkanın “fiziken katılmama” vurgusu, etkinliğe dair mesajın salt bir katılım veya katılmama eylemine indirgenmesini engellemeye yönelik. İsmail Hünerlice Hocaefendi gibi ilahiyatçıların YouTube programlarında da belirttiği üzere, Aşura’nın manevi boyutu, siyasi gündemlerin üzerinde tutulması gereken bir anma günüdür.

Sırada ne var?

Kılıçdaroğlu’nun bu kararı, önümüzdeki dönemde düzenlenecek dini ve kültürel etkinliklerde siyasi aktörlerin nasıl bir pozisyon alacağına dair ipuçları sunuyor. Muharrem ayı boyunca belediyeler, sivil toplum kuruluşları ve siyasi partiler tarafından organize edilen aşure dağıtımı ve anma programları devam edecek. Bu etkinliklerde benzer hassasiyetlerin gündeme gelip gelmeyeceği merak konusu. Aynı zamanda Türkiye’de toplumsal kutuplaşmanın azaltılmasına yönelik mesajların bu tür manevi günler üzerinden verilmesinin sürdürülebilir olup olmadığı da kamuoyunda tartışılacak gibi görünüyor.