Kıbrıs kararı tepki: Avrupa Parlamentosu'nun raporu Ankara ve Lefkoşa'da 'yok hükmünde' sayılıyor

Ne oldu?

Kıbrıs kararı tepki, Avrupa Parlamentosu’nun (AP) kabul ettiği yeni Kıbrıs raporuna Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden (KKTC) yükselen ortak ve sert itirazı tanımlıyor. AP, Türkiye’nin Doğu Akdeniz ve Kıbrıs politikalarına dair hazırladığı raporda TSK’yı hedef alan ifadeler kullandı ve adadaki varlığını “işgal” olarak nitelendirdi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı kararın hemen ardından yaptığı yazılı açıklamada, raporu “yanlı, çarpık ve gerçeklerden kopuk” olarak tanımlayarak Türkiye için “yok hükmünde” olduğunu ilan etti. KKTC yetkilileri de benzer bir tonda karşılık vererek, raporun iki devletli çözüm vizyonunu hiçe saydığını ve Türk tarafının egemenlik haklarını tanımadığını vurguladı.

Neden gündemde?

Kararın zamanlaması ve tonu, halihazırda kırılgan olan Türkiye-AB ilişkilerinde yeni bir gerilim başlığı yarattı. Rapor, özellikle Doğu Akdeniz’deki enerji denklemleri ve Kıbrıs müzakerelerinin geleceği tartışılırken geldi. Türkiye, AP’nin bir kez daha Rum tarafının tezlerini koşulsuz benimseyerek Ada’daki Türk varlığını yok saydığını düşünüyor. KKTC Cumhurbaşkanlığı’ndan yapılan açıklamada rapor, “Avrupa Parlamentosu’nun Kıbrıs konusundaki taraflı ve bağnaz yaklaşımının son örneği” olarak tanımlandı. Açıklamada, bu tür metinlerin çözüme değil, mevcut statükoyu derinleştirmeye hizmet ettiği kaydedildi. Gündemde geniş yer bulmasının bir diğer nedeni ise raporda doğrudan Türk Silahlı Kuvvetleri’ni hedef alan ve uluslararası hukukta karşılığı olmadığı savunulan “işgalci güç” ifadesinin kullanılması oldu.

Bilinmesi gerekenler

Türkiye, 1974 Kıbrıs Barış Harekatı’ndan bu yana Ada’da asker bulunduruyor ve bu varlığın uluslararası antlaşmalardan doğan bir hak olduğunu vurguluyor. KKTC ise tüm müzakere süreçlerinde egemen eşitlik ve eşit uluslararası statü talep ediyor. AP raporları hukuki bağlayıcılık taşımasa da, AB’nin kurumsal duruşunu yansıtan siyasi belgeler olarak ciddi diplomatik sonuçlar doğurabiliyor. Türk tarafı, AP’nin yapıcı olmayan bu tutumunun, Birleşmiş Milletler parametrelerinden uzaklaşan ve Kıbrıs Türklerini yok sayan bir anlayışı kurumsallaştırdığı görüşünde. BBC Türkçe’nin aktardığına göre Ankara, karar metninde TSK’ya yöneltilen ithamları “alçak söylemler” olarak nitelendirirken, bu dilin AB kurumlarına yakışmadığını belirtti. Aynı zamanda, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki sondaj faaliyetlerini eleştiren ifadelerin, Kıbrıs Türklerinin Ada’nın doğal kaynakları üzerindeki haklarını da görmezden geldiği vurgulanıyor.

Sırada ne var?

Türkiye ve KKTC’nin sert tepkisi sonrası gözler Brüksel’deki diplomatik hatta ve önümüzdeki aylarda yapılması olası gayriresmî Kıbrıs görüşmelerine çevrildi. Ankara, bu raporu pratik bir değer ifade etmediğini belirterek bir kenara koyarken, Doğu Akdeniz ve Ege’deki askeri ve enerji politikalarında bir değişiklik olmayacağı mesajını veriyor. Öte yandan, AB’nin yıl sonuna kadar yayınlaması beklenen geniş kapsamlı Türkiye ilerleme raporunda da Kıbrıs başlığının en sorunlu alanlardan biri olmaya devam edeceği değerlendiriliyor. KKTC ise iki devletli çözüm vizyonuna uluslararası destek arayışını yoğunlaştırma sinyali vererek, Türkiye ile tam koordinasyon içinde hareket edileceğini tekrarladı.