Katar: ABD-İran müzakerelerini sabote etmek isteyen taraflar var
Katar Başbakanı Al Sani, ABD ile İran arasındaki mutabakatın savaşı durdurduğunu ancak müzakereleri sabote etmek isteyen taraflar bulunduğunu açıkladı. Doha'daki teknik görüşmeler sürerken, İran'ın dondurulmuş varlıkları ve Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik öne çıkan başlıklar oldu.
Ne oldu?
Katar ABD-İran müzakereleri sabotaj, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani’nin, ABD ile İran arasında varılan mutabakat zaptının savaş ortamını durdurduğunu ancak bu süreci sabote etmek isteyen bazı tarafların bulunduğunu duyurmasıyla gündeme geldi. Al Sani’nin açıklamaları, Doha’da yürütülen dolaylı görüşmelerin kırılgan yapısını gözler önüne sererken, İran tarafı ise ABD heyetiyle doğrudan bir görüşme yapılmadığını, temasların yalnızca Katar ve Pakistan ile üçlü formatta yürütüldüğünü vurguladı.
Neden gündemde?
Katar’dan gelen “sabotaj” uyarısı, küresel enerji güvenliği açısından kritik olan Hürmüz Boğazı’ndaki tansiyonla aynı döneme denk geldi. Boğazın yeniden kapatılabileceğine dair endişeler sürerken, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, Katar’ın önceliğinin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçiş ve mayın temizliği olduğunu belirtti. Aynı saatlerde ABD Başkanı Donald Trump’ın müzakerelere gölge düşüren tehditkâr mesajları, İran heyetinin görüşme alanından ayrıldığı haberleriyle birleşince diplomatik sürecin çökme riski arttı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise teknik görüşmelerin devam ettiğini söyleyerek çelişkili sinyallerin önüne geçmeye çalıştı.
Bilinmesi gerekenler
Müzakerelerin düğüm noktalarından biri, İran’ın yurt dışında bloke edilmiş devasa varlıklarına erişim talebi. İranlı Bakan Yardımcısı Garibabadi, izleme grubunun ilk toplantısında özellikle İran’a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması konusunun masaya yatırıldığını açıkladı. Bu fonların miktarına dair resmi bir rakam telaffuz edilmese de, İran ekonomisi için hayati önem taşıdığı biliniyor. Bir diğer kritik başlık ise mutabakatın 5. maddesi. Söz konusu maddenin içeriği taraflar arasında farklı yorumlanırken, anlaşmanın bugün imzalanıp imzalanmayacağı belirsizliğini koruyor. Katar, arabulucu olarak hem Lübnan’daki işgalin sona ermesini hem de bölgesel istikrarı önceleyen çok katmanlı bir diplomasi yürütüyor.
Sırada ne var?
Katar’ın sabotaj uyarısı, tarafları masada tutmak için yoğun bir diplomasi trafiğinin süreceğine işaret ediyor. Teknik heyetler arasındaki görüşmelerin önümüzdeki günlerde de devam etmesi beklenirken, Trump yönetiminin iç siyasete dönük sert söylemleri ile müzakere masasındaki pragmatik adımlar arasındaki makasın açılmaması kritik olacak. Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçişin sağlanması ve İran’ın varlıklarının kontrollü serbest bırakılması, kısa vadede anlaşmanın kaderini belirleyecek iki temel başlık olarak öne çıkıyor.
Sık Sorulan Sorular
Katar Başbakanı sabotaj iddiasını neden gündeme getirdi?
Al Sani, ABD ile İran arasındaki mutabakatın savaşı önlediğini ancak bazı tarafların bu süreci baltalamak istediğini belirterek, diplomatik kazanımların korunması gerektiğine dikkat çekti.
İran'ın serbest bırakılmasını istediği dondurulmuş varlıklar ne durumda?
İranlı yetkililer, izleme grubu toplantısında dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması konusunun detaylıca ele alındığını açıkladı. Varlıkların miktarına dair resmi teyit yok, görüşmeler sürüyor.
ABD ve İran heyetleri Doha'da doğrudan görüştü mü?
Hayır. İranlı Bakan Yardımcısı Garibabadi, ABD heyetiyle doğrudan bir görüşme yapılmadığını, temasların Katar ve Pakistan heyetleriyle üçlü formatta gerçekleştiğini vurguladı.