Karadağ'ın AB yolculuğu ve Türkiye ile derinleşen kriz: 2028 hedefi gerçekçi mi?
Karadağ, 2028 yılında Avrupa Birliği'ne tam üye olma hedefini yineledi. Ancak son haftalarda Türk vatandaşlarına yönelik şiddet olayları ve vize muafiyetinin askıya alınmasıyla başlayan diplomatik kriz, ülkenin gündemini sarstı.
Bu yazıyı sesli dinle
Ne oldu?
Karadağ, Balkanların Adriyatik kıyısında yer alan ve yaklaşık 620 bin nüfusa sahip bir ülkedir. Başkenti Podgorica olan ülke, 2006 yılında Sırbistan-Karadağ Devlet Birliği'nden barışçıl bir referandumla ayrılarak bağımsızlığını ilan etti. Karadağ Cumhurbaşkanı Jakov Milatoviç, 7 Mayıs 2025'te yaptığı açıklamada ülkesinin 2028 yılına kadar Avrupa Birliği'ne tam üye olmaya hazır olduğunu duyurdu. Bu açıklama, 2012'de başlayan katılım müzakerelerinde son düzlüğe girildiğinin en üst düzeydeki teyidi oldu. Milatoviç ayrıca Karadağ'ın önümüzdeki dönemde Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi başkanlığını devralacağını da belirtti. Tam da bu olumlu atmosferin yaşandığı günlerde, Ekim 2025 sonunda ülkede patlak veren şiddet olayları Türk vatandaşlarını hedef aldı. Bunun üzerine Karadağ hükümeti, Türk vatandaşlarına yönelik vizesiz seyahat uygulamasını askıya aldığını açıkladı.
Neden gündemde?
Karadağ, aynı anda iki zıt gelişmeyle Türkiye gündemine oturdu. Bir yanda AB üyeliği yolunda hızlandığını ilan eden bir başarı öyküsü, diğer yanda Türk vatandaşlarının mağdur olduğu şiddet olayları ve bunu izleyen vize krizi. Dışişleri Bakanlığı, 27 Ekim 2025'te yaptığı yazılı açıklamada “Karadağ’daki gelişmeleri yakından takip ediyoruz” diyerek olayların başlamasının hemen ardından devreye girdiklerini bildirdi. Yaşanan müessif olayların aydınlatılması ve sorumluların cezalandırılması için Karadağ makamları nezdinde girişimlerde bulunuldu. Öte yandan Karadağ Dışişleri Bakanı’nın yaptığı değerlendirmeler, krizin boyutunu gözler önüne serdi. Tüm bunlar yaşanırken, Karadağ’ın 2028 AB hedefi uluslararası basında geniş yer buldu.
Bilinmesi gerekenler
Karadağ ismi, 15. yüzyıl sonlarında bölgenin dağlık ve ormanlık yapısına atıfla kullanılmaya başlandı. Osmanlı hâkimiyetinin ardından 1696'da bağımsızlığını yeniden kazanan ülke, 1878 Berlin Kongresi'nde Avrupa devletleri tarafından resmen tanındı. Bugün NATO üyesi olan Karadağ, para birimi olarak Avro'yu kullanıyor. Nüfus yapısı çeşitlilik gösteriyor; Karadağlılar çoğunluğu oluştururken Sırplar yüzde 33 ile en büyük azınlık konumunda. Ülkede ayrıca Boşnak, Arnavut, Türk ve Hırvat toplulukları da yaşıyor. Türk vatandaşlarına yönelik vize muafiyeti, olayların yatışması ve diplomatik girişimlerin ardından yeniden başlatıldı. Mevlevihane Camii çevresiyle ilgili farklı bir bağlamda Türkiye'deki yerel haberlerde adı geçse de, bu gündem maddesi Şanlıurfa'daki yerel siyasetle ilgilidir ve CHP İl Başkanı Ferhat Karadağ'ın isim benzerliğinden kaynaklanmaktadır; ülkeyle doğrudan ilgisi yoktur.
Sırada ne var?
Karadağ'ın 2028 AB üyeliği takvimi, önümüzdeki üç yıl içinde yargı reformu, basın özgürlüğü ve yolsuzlukla mücadele gibi kritik başlıklarda somut ilerleme kaydedilmesine bağlı. Brüksel'den gelecek ilerleme raporları bu sürecin belirleyici unsuru olacak. Türkiye ile ilişkilerde ise, yaşanan vize krizinin ardından karşılıklı güven tazeleme adımları bekleniyor. Karadağ'ın Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi başkanlığını devralması, ülkenin diplomatik ağırlığını artıracak. Adriyatik'in bu küçük ama stratejik ülkesi, bir yandan AB yolunda ter dökerken diğer yandan bölgesinde ve ötesinde güvenilir bir ortak olduğunu kanıtlamak zorunda.
Sık Sorulan Sorular
Karadağ 2028'de gerçekten AB üyesi olabilecek mi?
Karadağ Cumhurbaşkanı Jakov Milatoviç, teknik olarak 2028'e kadar hazır olacaklarını açıkladı. Müzakereler 2012'den beri sürüyor ve şu ana kadar 33 fasıldan tümü açıldı, 3'ü geçici olarak kapatıldı. Ancak hukukun üstünlüğü ve yolsuzlukla mücadele gibi alanlardaki somut ilerleme, nihai üyelik tarihini belirleyecek.
Karadağ'da Türk vatandaşları neden hedef alındı?
Ekim 2025 sonunda Karadağ'da meydana gelen şiddet olaylarında Türk vatandaşlarının hedef alınmasının kesin nedeni henüz resmi makamlarca netleştirilmedi. Olaylar sonrası Türkiye'nin diplomatik girişimleri sonuç verdi ve Karadağ hükümeti, geçici olarak askıya aldığı vize muafiyetini kısa süre içinde yeniden yürürlüğe koydu.
Karadağ'ın başkenti ve resmi dili nedir?
Karadağ'ın başkenti Podgorica'dır. Eski krallık başkenti statüsündeki Çetine ise kültürel ve tarihi öneme sahiptir. Resmi dil Karadağca olup Sırpça, Boşnakça, Arnavutça ve Hırvatça da yaygın olarak konuşulmaktadır. Ülkenin resmi para birimi Avro'dur.