Karadağ 2028'de AB Üyesi Olmaya Hazırlanıyor: Balkanlar'da Tarihi Eşik

Ne oldu?

Karadağ, Avrupa’nın güneydoğusunda, Balkanlar’ın Adriyatik kıyısında yer alan ve yaklaşık 620 bin nüfusa sahip bir ülkedir. Başkenti Podgorica olan bu küçük Balkan devleti, Avrupa Birliği üyelik sürecinde kritik bir virajı dönüyor. Son dakika gelişmelerine göre, Karadağ Başbakanı Milojko Spajić ülkesinin 2028 yılına kadar AB’ye tam üye olmaya hazır olduğunu duyurdu. Spajić, “Karadağ olarak tüm fasılları kapatıp 2028’den önce birliğe katılmayı hedefliyoruz. Bu sadece bizim için değil, AB’nin genişleme politikasının inandırıcılığı için de bir testtir” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Brüksel’deki üst düzey temasların hemen ardından geldi ve Karadağ’ı Batı Balkan ülkeleri arasında üyelik yolunda en avantajlı aday haline getirdi.

Neden gündemde?

Karadağ’ın AB üyelik süreci, sadece bir genişleme takvimi olmanın ötesinde, Avrupa’nın geleceği açısından sembolik bir önem taşıyor. Rusya-Ukrayna savaşının ardından AB, güvenlik ve nüfuz alanını genişletmek amacıyla Batı Balkanlar’a yönelik ilgisini artırdı. 2006 yılında Sırbistan-Karadağ Devlet Birliği’nden barışçıl bir referandumla ayrılan ülke, 2017’de NATO’ya katılarak Batı entegrasyonundaki kararlılığını göstermişti. Şimdi ise AB üyeliği, bu rotanın son büyük adımı olarak görülüyor. Karadağ, 2012’de başlayan müzakerelerde şu ana kadar 33 fasıldan 3’ünü geçici olarak kapattı. Hukukun üstünlüğü ve yolsuzlukla mücadele gibi kritik başlıklarda ilerleme kaydedilmesi, takvimin 2028 olarak netleşmesini sağladı. Türkiye açısından da konu yakından takip ediliyor; iki ülke arasındaki tarihi ve kültürel bağlar, özellikle Osmanlı mirası ve Balkan Türkleri, Karadağ’ı Ankara’nın dış politikasında özel bir yere koyuyor.

Bilinmesi gerekenler

Karadağ, yüzölçümü olarak Türkiye’nin yaklaşık 18’de biri büyüklüğünde, Adriyatik kıyısındaki turizm cenneti bir ülke. Nüfusun çoğunluğunu Karadağlılar oluştururken, Sırplar yüzde 33 ile en büyük azınlık konumunda. Ülkede ayrıca Boşnaklar, Arnavutlar ve Türkler de yaşıyor. Ekonomik olarak Dünya Bankası tarafından üst-orta gelir grubunda sınıflandırılan Karadağ, Euro’yu resmi para birimi olarak kullanıyor ancak henüz AB üyesi değil. Bu durum, Avrupa Merkez Bankası’nın resmi onayı olmadan Euro kullanmanın yarattığı gri bölgeyle dikkat çekiyor. Bağımsızlık sonrası hızla turizm ve yabancı yatırım merkezi haline gelen ülke, özellikle Kotor Körfezi ve Budva gibi destinasyonlarla yılda 2 milyondan fazla turist çekiyor. Karadağ aynı zamanda NATO, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi üyesi. Eski krallık başkenti Çetine ise hâlâ kültürel ve tarihi başkent statüsünü koruyor ve cumhurbaşkanının resmi ikametgahına ev sahipliği yapıyor.

Sırada ne var?

Karadağ için 2028 hedefi iddialı ama ulaşılabilir bir takvim olarak değerlendiriliyor. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi başkanlığını Mayıs 2024’te devralan Karadağ, bu diplomatik platformu üyelik sürecini hızlandırmak için kullanıyor. Cumhurbaşkanı Jakov Milatović’in de başkanlık döneminde AB reformlarını önceleyen açıklamaları süreci destekliyor. Önümüzdeki dönemde en kritik başlıklar yargı bağımsızlığı, basın özgürlüğü ve organize suçla mücadele olacak. AB Komisyonu’nun yıllık ilerleme raporlarında bu alanlarda somut adımlar bekleniyor. Karadağ’ın olası üyeliği, Türkiye gibi uzun süredir müzakere eden ancak süreci tıkanan aday ülkeler için de emsal teşkil edebilir. Ankara, Karadağ’daki Türk azınlığın hakları, TİKA projeleri ve tarihi eserlerin restorasyonu konularına özel önem veriyor. Son olarak, Şanlıurfa’da CHP İl Başkanı Ferhat Karadağ’ın gündem yaratan Mevlevihane Camii çıkışıyla isim benzerliği sosyal medyada mizahi bir karışıklığa yol açsa da, Balkanlar’daki Karadağ’ın gündemi çok daha stratejik bir düzlemde ilerliyor.