Kanada ile Türkiye arasında serbest ticaret müzakereleri resmen başladı
Türkiye ile Kanada, yaklaşık 15 yıllık bir aranın ardından Serbest Ticaret Anlaşması (STA) müzakerelerini yeniden başlatma kararı aldı. İlk tur görüşmelerin Ankara'da başlamasıyla birlikte, özellikle tarım ve hizmetler sektöründe yeni bir dönemin kapısı aralanıyor.
Ne oldu?
Kanada serbest ticaret, Türkiye ile Kanada arasında uzun süredir dondurulmuş olan kapsamlı bir ekonomik ortaklık kurma hedefinin yeniden canlandırılmasıdır. İki ülke, 8 Mayıs 2024 itibarıyla Serbest Ticaret Anlaşması (STA) müzakerelerine resmen start verdi. İlk tur görüşmeler, Ticaret Bakan Yardımcısı Mustafa Tuzcu’nun ev sahipliğinde Ankara’da başladı. Bu gelişme, 2009 yılında başlayıp 2013’te askıya alınan keşif görüşmelerinin ardından diplomatik buzların eridiğinin en somut ticari göstergesi olarak okunuyor.
Neden gündemde?
Bu hamle, iki NATO müttefiki arasındaki siyasi ilişkilerin ticaret rayına oturtulması açısından kritik bir dönemeçte gündeme geldi. Geçmişte, özellikle tarım ürünleri ve vize serbestisi gibi konularda yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle rafa kalkan süreç, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Kanada Başbakanı Justin Trudeau’nun 2023’teki temaslarıyla yeniden ivme kazandı. Kanada’nın mevcut durumda Türkiye’ye uyguladığı yüksek gümrük tarifeleri ve Türkiye’nin Kanada pazarındaki sınırlı payı, anlaşmanın neden acil bir ihtiyaç olduğunu özetliyor. Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2023 yılında iki ülke arasındaki ticaret hacmi yaklaşık 3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti; anlaşma ile bu rakamın orta vadede 10 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor.
Bilinmesi gerekenler
Müzakerelerin en kritik başlığını tarım oluşturuyor. Kanada, tarım ürünleri ihracatında korumacı bir politika izlerken, Türkiye özellikle yaş meyve-sebze, işlenmiş gıda ve demir-çelik ürünlerinde gümrük tarifelerinin sıfırlanmasını talep edecek. Diğer yandan, hizmetler sektörü, dijital ticaret ve yatırımların karşılıklı teşviki anlaşmanın kapsamlı bir ‘yeni nesil STA’ olmasını sağlayacak unsurlar arasında yer alıyor. Ayrıca, Türk müteahhitlik sektörünün Kanada’daki altyapı projelerine erişimi ve karşılıklı vize kolaylıkları gibi konuların da resmi olmasa da gölge gündem maddeleri olduğu belirtiliyor. Kanada ile henüz bir Serbest Ticaret Anlaşması olmaması, Türkiye’nin ABD ve Meksika ile yapılan USMCA anlaşmasının dezavantajlarını yaşamasına neden oluyordu.
Sırada ne var?
İlk tur görüşmelerin tamamlanmasının ardından, takvim hızlı işleyecek. İkinci tur müzakerelerin yılın ikinci yarısında Kanada’da yapılması planlanıyor. Ancak uzmanlar, anlaşmanın teknik detayları konusunda temkinli. Özellikle süt ve süt ürünleri ile tavuk eti gibi Kanada’nın ‘hassas’ olarak nitelendirdiği tarım kalemlerinde somut bir ilerleme sağlanmadan nihai bir imza beklemek gerçekçi görülmüyor. Sürecin en erken 2025 sonunda tamamlanması öngörülüyor.
Sık Sorulan Sorular
Türkiye ile Kanada arasındaki Serbest Ticaret Anlaşması görüşmeleri ne zaman yeniden başladı?
Resmi müzakereler, yaklaşık 11 yıllık bir aranın ardından 8 Mayıs 2024’te Ankara’da gerçekleştirilen ilk tur toplantısıyla yeniden başlatıldı.
İki ülke arasındaki güncel ticaret hacmi ne kadar?
2023 yılı verilerine göre Türkiye ile Kanada arasındaki ikili ticaret hacmi yaklaşık 3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Hedef kısa vadede bu rakamı iki katına, orta vadede ise 10 milyar dolara taşımak.
Müzakerelerde hangi sektörler öne çıkıyor?
En kritik başlık tarım ürünleri olmakla birlikte; demir-çelik, otomotiv yan sanayi, dijital ticaret ve hizmetler sektörü anlaşmanın ana omurgasını oluşturuyor.
Anlaşma ne zaman imzalanacak?
Takvimin hızlı işlemesi beklenirken, hassas tarım ürünlerindeki anlaşmazlıklar nedeniyle nihai imzanın en erken 2025 yılının sonlarında gerçekleşebileceği öngörülüyor.