Kahramanmaraş UNESCO üyeliği nedir? Edebiyat şehrinin uluslararası yolculuğu

Ne oldu?

Kahramanmaraş UNESCO üyeliği, şehrin Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nün (UNESCO) Yaratıcı Şehirler Ağı'na "Edebiyat Şehri" olarak resmen kabul edilmesidir. 31 Ekim 2025 itibarıyla duyurulan bu gelişme, Türkiye'den bir şehrin ilk kez edebiyat alanında bu ağa dahil olması bakımından tarihi bir dönüm noktasıdır. Uzun soluklu bir adaylık sürecinin ardından gelen karar, Kahramanmaraş'ın "şiirin ve edebiyatın başkenti" olarak anılan kimliğini uluslararası bir tescile kavuşturdu. İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde Kültür ve Turizm Bakanlığı himayelerinde gerçekleştirilen görkemli bir tanıtım programıyla bu unvanın resmi lansmanı da yapıldı.

Neden gündemde?

Bu üyelik yalnızca kültür-sanat çevrelerini değil, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından yeniden ayağa kalkma mücadelesi veren bir şehrin direncini de gündeme taşıyor. Kahramanmaraş, büyük yıkıma rağmen edebiyat belleğini canlı tutmayı başardı ve bunu küresel bir platforma taşıdı. "Çok kişisel bir mesele" olarak nitelendirilen bu başarı, şehrin sadece geçmişte yetiştirdiği Necip Fazıl Kısakürek, Yedi Güzel Adam ve nice usta şaire bir saygı duruşu değil; aynı zamanda gelecek nesillere bırakılan kültürel bir miras senedi olarak görülüyor. Yeni Şafak'ın da vurguladığı gibi, mesele yerel halk için kişisel bir gurur kaynağına dönüşmüş durumda. UNESCO ağına girmek, şehre uluslararası edebiyat festivalleri, yayıncılık hareketliliği ve kültür turizmi rotalarına eklemlenme fırsatı sunuyor.

Bilinmesi gerekenler

UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı, 2004 yılında kurulan ve şehirleri edebiyat, müzik, zanaat, tasarım, gastronomi, medya sanatları ve sinema olmak üzere yedi alanda bir araya getiren prestijli bir platformdur. Kahramanmaraş, edebiyat alanında Edinburgh, Dublin, Prag, Krakow ve Melbourne gibi dünya başkentlerinin yanına adını yazdırdı. Şehrin dosyasında, köklü şiir akşamları, sürekli üreten edebiyat dergileri, yazar yetiştirme atölyeleri ve edebiyatı kamusal alana taşıyan festivaller güçlü argümanlar olarak sunuldu. Türkiye daha önce Gaziantep (gastronomi), İstanbul (tasarım), Kütahya (zanaat) ve Kırşehir (müzik) gibi kentlerle bu ağda temsil ediliyordu. Kahramanmaraş'ın edebiyat alanındaki üyeliği, bu temsil alanını genişleten stratejik bir kazanım olarak kayda geçti.

Sırada ne var?

Unvanın alınması bir sonuç değil, yeni bir sürecin başlangıcı olarak tanımlanıyor. Büyükşehir Belediyesi ve yerel aktörler, edebiyat turizmini canlandıracak uluslararası projeler ve şehirler arası edebiyat köprüleri kurmayı planlıyor. Önümüzdeki dönemde Kahramanmaraş merkezli bir uluslararası şiir festivali, çeviri hibe programları ve genç kalemler için UNESCO çatısı altında hareketlilik programlarının başlatılması bekleniyor. Deprem sonrası kentsel dönüşüm çalışmalarıyla eş zamanlı yürüyen bu kültürel hamlenin, şehrin sosyal dokusunu güçlendirmesi ve yeni nesil edebiyatçılar için ilham verici bir ekosistem oluşturması hedefleniyor. AjansTürk Haber'in aktardığına göre yetkililer, bu unvanın kültürel mirası uluslararası ölçekte koruyacağını ve şehrin edebiyat birikimini dünyaya açacağını vurguluyor.