Kadıköy Onur Yürüyüşü 2025: Yasaklara Rağmen 'Yaşamda Israr' Sloganıyla Sokaklarda
İstanbul'daki 24. Onur Yürüyüşü, tüm yasaklama kararlarına ve polis müdahalesine rağmen Kadıköy'de gerçekleşti. En az 40 kişi gözaltına alınırken, LGBTİ+ topluluğu taleplerini bir kez daha sokakta haykırdı.
Ne oldu?
İstanbul LGBTİ+ Onur Yürüyüşü, 28 Haziran 2025 Pazar günü Kadıköy'de düzenlenen 24'üncü etkinliğiyle bir kez daha Türkiye gündeminin merkezine oturdu. Valilik tarafından alınan yasaklama kararına karşın toplanan kalabalık, bu yılki "Yaşamda Israr" teması etrafında buluştu. Polis, yürüyüşe biberli gaz ve fiziki müdahalede bulundu; en az 40 kişi gözaltına alındı. Gözaltılar sırasında şiddet uygulandığı iddiaları, organizasyonu üstlenen sivil toplum kuruluşları ve tanıklar tarafından gündeme getirildi. Bir gün sonra ise gözaltına alınanlardan üç kişinin tutuklandığı öğrenildi.
Etkinlik, geleneksel olarak İstiklal Caddesi'nde başlayan yürüyüşlerin 2015'ten bu yana engellenmesinin ardından bir kez daha Kadıköy'ün ara sokaklarında ve kordon boyunda varlık gösterdi. Daha önce 22 Haziran'da gerçekleşen 12. Trans Onur Yürüyüşü de benzer bir direnişe sahne olmuştu. O yürüyüşte de Beyoğlu ve Kadıköy'deki büyük polis bariyerlerine rağmen "Trans Tahayyül" temasıyla bir araya gelinmişti. Bugünkü müdahale, İstanbul'da yıllardır süregelen bu kısıtlama ve direnme döngüsünün en güncel halkası olarak kayıtlara geçti.
Neden gündemde?
Kadıköy Onur Yürüyüşü, yalnızca bir sokak etkinliği olmanın ötesinde, Türkiye'deki LGBTİ+ bireylerin kamusal alandaki görünürlük ve hak mücadelesinin sembolü haline geldi. Yasaklama kararlarına karşı her yıl sokağa çıkılması, toplumsal muhalefetin ve sivil itaatsizliğin en somut örneklerinden biri olarak izleniyor. Etkinlik, "yasağa rağmen yürüme" pratiğiyle uluslararası medyada da geniş yer buluyor ve Türkiye'nin insan hakları karnesine dair tartışmaları alevlendiriyor.
Gündemdeki sıcak çatışma başlığı ise polis müdahalesinin sertliği ve gözaltı sayıları oldu. Organizatörler, gözaltına alınanların karakol sürecinde kötü muameleye maruz kaldığını iddia ediyor. BBC News Türkçe'nin aktardığına göre üç kişinin tutuklanması, yargı sürecinin nasıl ilerleyeceğine dair soru işaretleri doğurdu. Muhalif medyada çıkan "LGBTİ+'lar yasak tanımadı" ve "işkenceyle gözaltı" manşetleri ise haberin sosyal medyada hızla yayılmasını sağladı.
Bilinmesi gerekenler
İstanbul Onur Yürüyüşü ilk kez 2003 yılında küçük bir grupla başlamış, zamanla Avrupa'nın en büyük onur etkinliklerinden birine dönüşmüştü. 2014'te İstiklal Caddesi'nde on binlerce kişiyi bir araya getiren yürüyüş, 2015'ten itibaren valilik kararıyla sistemli biçimde engelleniyor. O tarihten bu yana etkinlikler çoğunlukla Kadıköy'de, polis ablukası altında ve daha dar katılımla gerçekleşiyor. 2025 yürüyüşünün adresi de yine Kadıköy oldu; ancak bu kez 24. kez düzenleniyor.
Bu yılki takvimde iki büyük buluşma yer aldı: 22 Haziran'daki 12. Trans Onur Yürüyüşü ve 28 Haziran'daki 24. İstanbul LGBTİ+ Onur Yürüyüşü. Her ikisi de polis bariyerlerini aşmayı başarırken, özellikle Trans Onur Yürüyüşü'nde "nefret cinayetlerinde yitirilen trans bireyler" anıldı. Etkinlik dizisi "Onur Haftası" adı altında paneller, atölyeler ve kültürel buluşmalarla bir hafta boyunca sürdü.
Yasaklama gerekçeleri arasında sıklıkla "toplumsal hassasiyetler", "provokasyon riski" ve "aile yapısının korunması" gibi ifadeler yer alıyor. Buna karşılık hak savunucuları, Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altına alınan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğini belirtiyor. Gözaltı sürecindeki kötü muamele iddiaları ise periyodik olarak insan hakları raporlarına yansıyor.
Sırada ne var?
Gözaltına alınan ve tutuklananlarla ilgili hukuki süreç önümüzdeki günlerin en kritik başlığı olacak. Henüz resmi makamlardan gözaltı sayısına dair net bir açıklama gelmezken, sivil toplum örgütleri tutukluların serbest bırakılması için kampanya başlattı. Geçmiş yıllardaki davalarda etkinliklere katılanlara verilen cezalar emsal teşkil ediyor; ancak bu yılki tutuklama kararları yargının daha sert bir tutum alabileceğine işaret ediyor.
Uluslararası baskı da devrede. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler organları, Türkiye'deki onur yürüyüşlerine yönelik engellemeleri yıllardır izliyor ve raporluyor. 2025 yürüyüşü sonrası yapılacak açıklamalar, diplomatik gündemi de etkileyebilir. Öte yandan, LGBTİ+ örgütleri sosyal medya hesaplarından dayanışma çağrılarını sürdürüyor: "Bugün bir kez daha sokaklardayız, cesaretimizle buradayız" mesajı, hareketin önümüzdeki dönemde de kamusal alan mücadelesinden vazgeçmeyeceğinin en net göstergesi.
Sık Sorulan Sorular
İstanbul Onur Yürüyüşü neden Kadıköy'de yapılıyor?
2015 yılına kadar Taksim-İstiklal Caddesi güzergâhında yapılan yürüyüş, o tarihten itibaren İstanbul Valiliği'nin aldığı yasaklama kararları nedeniyle İstiklal'de engelleniyor. LGBTİ+ örgütleri, son yıllarda polis ablukasına rağmen ulaşımın nispeten mümkün olduğu Kadıköy'ü toplanma noktası olarak belirliyor.
Bu yılki yürüyüşte kaç kişi gözaltına alındı?
Gelen ilk haberlere ve tanık anlatımlarına göre en az 40 kişi gözaltına alındı. Resmi bir açıklama henüz yapılmadı; bu nedenle sayının değişebileceği belirtiliyor. Gözaltıların ardından 3 kişinin tutuklandığı basına yansıdı.
'Yaşamda Israr' teması ne anlama geliyor?
Tema, LGBTİ+ bireylerin maruz kaldığı ayrımcılık, nefret söylemi ve şiddete rağmen var olmaya, sokakta olmaya ve taleplerini dile getirmeye devam etme kararlılığını ifade ediyor. Bir önceki yılın temasıyla da uyumlu biçimde, mücadelenin sürekliliğine vurgu yapıyor.