KAAN ve F-35 ekseninde Ege'de stratejik savaş uçağı denklemi: Yunanistan'ın Washington çıkarması sonuç vermedi

Ne oldu?

Savaş uçağı, modern orduların hava üstünlüğünü sağlamak, kara ve deniz hedeflerini vurmak için geliştirdiği en kritik askeri platformdur. Türkiye’nin bu alandaki en iddialı projesi olan milli muharip uçak KAAN’ın motor tedarik süreci ve F-35 programına olası dönüş, diplomatik bir mücadeleye sahne oluyor. Yunanistan, ABD’nin KAAN için motor ihracatına yeşil ışık yakmasını ve Türkiye’nin F-35 ortaklığına geri dönüşünü engellemek amacıyla Washington’da yoğun lobi faaliyeti yürüttü. Hürriyet’in haberine göre, Atina yönetimi bu çabalarında şimdilik bir sonuç alamadı ve Beyaz Saray’ı ikna etmeyi başaramadı. Buna karşın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun doğrudan ABD yönetimine çağrıda bulunarak Türkiye’ye F110 ve F-35 motoru satılmamasını istemesi, sürecin ne kadar çok boyutlu bir baskı altında yürüdüğünü gözler önüne serdi.

Neden gündemde?

Türkiye, F-35 programından çıkarılmasının ardından yerli platformlara ağırlık verdi. KAAN bu stratejinin amiral gemisi haline gelirken, uçağın kalbi olan motor konusu en hassas noktalardan biri olmayı sürdürüyor. İlk prototiplerde Amerikan yapımı F110 motorları kullanılırken, seri üretimde yerli motor hedefleniyor. Yunanistan’ın itirazları, Türk hava kuvvetlerinin F-16 modernizasyonu ve Eurofighter alımı gibi diğer tedarikleriyle birleştiğinde Ege’deki askeri dengenin değişeceği endişesine dayanıyor. Üstelik sadece bölgesel değil, küresel bir boyut da var: Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya’nın yürüttüğü Küresel Muharip Hava Programı (GCAP) 6,1 milyar dolarlık yeni bir anlaşmayı devreye alarak 6. nesil savaş uçağı yarışını hızlandırdı. Bu durum, Ankara’nın KAAN ile yakalamaya çalıştığı ivmenin neden rakipleri tarafından sekteye uğratılmak istendiğini de açıklıyor.

Bilinmesi gerekenler

Milli Muharip Uçak KAAN, beşinci nesil özelliklere sahip, radar izini azaltan gövde yapısıyla hem havadan havaya hem de havadan kara görevlerinde kullanılmak üzere tasarlandı. Kaynaklara göre uçakta halihazırda kullanılan motor, F-16’larda da yer alan General Electric F110-GE-129. Yerli motor çalışmaları ise TRMotor ve TEI öncülüğünde sürüyor ancak hazır olana kadar geçici çözüm olarak ABD motorlarının sorunsuz tedarik edilmesi kritik öneme sahip. Öte yandan Netanyahu’nun çağrısı dikkat çekici: İsrail, bölgedeki niteliksel askeri üstünlüğünü korumak adına Türkiye’nin F-35 veya benzeri gelişmiş motorlara erişimine uzun süredir karşı çıkıyor. Washington’da ise şimdilik işleyen bir karşı ağırlık mekanizması var; NATO’nun güney kanadının savunma kabiliyetinin zayıflatılmaması gerektiğini düşünen Pentagon bürokrasisi, Kongre’deki bazı kısıtlamalara rağmen süreci teknik ve stratejik çerçevede tutmaya çalışıyor.

Sırada ne var?

Kısa vadede KAAN’ın ilk teslimat takvimi ve motor tedarik zincirinin netleşmesi bekleniyor. Savunma kaynakları, ABD yönetiminin Türkiye’ye motor satışını tamamen kesmesinin şu an için uzak bir ihtimal olduğunu değerlendiriyor. Orta vadede ise KAAN’ın yerli motorla uçuş testlerine başlaması, projenin gerçek anlamda bağımsızlaşması açısından dönüm noktası olacak. Yunanistan’ın diplomatik girişimlerine rağmen ABD’den somut bir blokaj gelmemesi, Ankara’nın elini rahatlatsa da Netanyahu’nun çağrısı İsrail’in bu konuda baskıyı sürdüreceğini gösteriyor. Bu arada GCAP cephesinde imzalanan milyarlarca dolarlık anlaşmalar, Türkiye’nin kendi programını daha hızlı ve rekabetçi bir şekilde ilerletmesi gerektiğini hatırlatıyor. KAAN’ın seri üretime geçiş tarihi ve motor bağımsızlığı, sadece bir silah projesinin değil, bölgesel ittifakların da kaderini belirleyecek.