KAAN Motoru ABD Eşiği: Kongre İncelemesi Tamamlandı, F110 Tedarikinde Süreç Nasıl İşleyecek?
Milli Muharip Uçak KAAN'ın motor tedarikinde kritik bir aşama daha geride kaldı. ABD Kongresi'nin F110 motorlarının satışına ilişkin inceleme süreci tamamlandı ve satışa resmi bir engel çıkarılmadı.
Ne oldu?
KAAN motoru ABD eşiği, Türkiye'nin milli muharip uçağı KAAN için General Electric (GE) tarafından üretilen F110 turbofan motorlarının tedarikinde ABD Kongresi nezdindeki resmi bildirim sürecinin tamamlanmasıdır. ABD yasaları gereği yabancı ülkelere yapılan önemli savunma sanayii satışlarında Kongre'ye gayriresmi bildirim yapılmakta ve belirli bir inceleme süresi tanınmaktadır. Bu sürenin dolmasıyla birlikte motor satışının önünde yasal bir engel kalmadığı, Dünya Gazetesi ve diğer basın organlarında yer alan haberlere yansıdı. Böylece KAAN programının ilk etapta ihtiyaç duyduğu motorların tedarik yolu resmi olarak açık kaldı. İnceleme sürecinde Kongre üyeleri satışı durdurmaya yönelik bir karar almadı ve süreç mutat akışına uygun şekilde ilerledi.
Neden gündemde?
KAAN'ın geliştirme ve ilk üretim bloklarında kullanacağı motorun tedariki, projenin en hayati bileşenlerinden biri olarak görülüyor. Geçmişte F-35 programından çıkarılma ve S-400 krizi sonrası Türkiye'ye yönelik yaptırım ve kısıtlama girişimleri, savunma sanayiinde dışa bağımlılığın yarattığı kırılganlığı derinleştirdi. Bu nedenle ABD Kongresi'nden gelebilecek herhangi bir engel, KAAN'ın takvimini doğrudan etkileme riski taşıyordu. Motor inceleme sürecinin sorunsuz aşılması, hava platformlarında Washington ile Ankara arasındaki ilişkilerin teknik sahada işlemeye devam ettiğini göstermesi bakımından kritik bir gelişme olarak yorumlanıyor. Gelişme aynı zamanda İsveç'in NATO üyeliğinin onaylanması, F-16 modernizasyon kitleri ve yeni F-16 Blok 70 satın alım süreçlerinin ilerlemesiyle paralel bir dönemde gerçekleştiği için jeopolitik bir gösterge niteliğinde.
Bilinmesi gerekenler
ABD hükümeti, KAAN için GE üretimi F110 motorlarının satışına yönelik lisansı daha önce prensipte onaylamıştı. GE ile TUSAŞ Motor Sanayii AŞ (TEI) arasında F110 montaj ve test faaliyetleri zaten yürütülüyor. Kongre incelemesi, resmi satış sözleşmesi öncesinde tamamlanması gereken idari bir prosedürdü. Bu aşamanın geçilmesi teslimat için yeşil ışık yakarken, kesin sipariş adedi, teslimat takvimi ve sözleşme detayları henüz resmi olarak kamuoyuna açıklanmadı. Türkiye orta ve uzun vadede yerli motor çözümüne geçişi planlasa da, KAAN'ın 2028 yılında Hava Kuvvetleri envanterine girmesi hedefi doğrultusunda ilk uçaklarda F110 motorlarının kullanılması öngörülüyor. Bu motorlar halihazırda F-16'larda da yaygın olarak kullanılıyor ve TEI'nin bakım, onarım, revizyon altyapısı mevcut.
Sırada ne var?
Kongre inceleme eşiğinin aşılmasının ardından Savunma Sanayii Başkanlığı ve GE arasında teslimat ve sözleşme sürecinin detayları netleşecek. İlk etapta KAAN'ın test ve geliştirme uçuşlarında ihtiyaç duyduğu motorların sevkiyatı bekleniyor. Eş zamanlı olarak TRMotor ve TEI bünyesinde yürütülen ve KAAN'ın blok ilerleyişinde devreye girmesi hedeflenen yerli turbofan motor geliştirme projesi hız kazanacak. Ankara'nın stratejik hedefi, seri üretim aşamasına geçilmeden önce KAAN'ı tamamen milli bir güç grubuyla uçurmak. F110 tedarikinin sürmesi, bu geçiş için zaman ve teknik birikim sağlarken, ABD ile savunma ticaretindeki dengenin KAAN etrafında nasıl şekilleneceği yakından izlenmeye devam edilecek.
Sık Sorulan Sorular
KAAN motoru için ABD Kongresi'ndeki inceleme neden kritikti?
ABD'de askeri satışlar Kongre'ye bildiriliyor ve belirli bir süre içinde engel oylanmazsa işlem onaylanmış sayılıyor. Bu inceleme aşıldığı için F110 motorlarının satışına yasal bir itiraz gelmedi ve tedarik süreci güvence altına alındı.
KAAN sadece Amerikan motorlarıyla mı uçacak?
Hayır. İlk uçaklar ve geliştirme süreci için F110 motorları kullanılacak. Ancak Türkiye yerli motor geliştirme projelerine hız verdi; seri üretimde milli turbofan motor kullanılması hedefleniyor.
Bu gelişme F-16 satışıyla bağlantılı mı?
Doğrudan aynı sözleşmenin parçası olmasalar da, ABD ile Türkiye arasındaki savunma ilişkilerinin normalleşme sürecinin bir yansıması olarak görülüyor. KAAN motoru ve F-16 modernizasyonu gibi konular paralel diplomatik çabaların ürünü.