KAAN Kongre süreci tamamlandı: Milli muharip uçağın motor yolunda ABD engeli aşıldı

Ne oldu?

KAAN Kongre süreci, Türkiye'nin milli muharip uçağı KAAN için Amerika Birleşik Devletleri'nden tedarik edilmesi planlanan General Electric (GE) yapımı F110 motorlarına ilişkin, ABD Kongresi'nin zorunlu bildirim ve inceleme prosedürüdür. Sürecin tamamlanması, Kongre'deki bekleme ve itiraz süresinin dolmasıyla birlikte motor satışının önündeki yasal engelin kalktığı anlamına geliyor. Hürriyet ve Dünya Gazetesi başta olmak üzere birçok kaynakta yer alan haberlere göre, Kongre'ye yapılan resmi bildirimi takip eden 15 günlük inceleme takvimi herhangi bir itiraz olmaksızın nihayete erdi. Böylece, KAAN'ın kritik alt sistemlerinden biri olan motor tedarikinde önemli bir eşik aşılmış oldu. Bu gelişme, projenin ilk uçuş testlerine giden yolda zamanında atılmış bir adım olarak değerlendiriliyor.

Neden gündemde?

Bu süreç, KAAN projesinin varoluşsal meselelerinden birinin çözülüp çözülemeyeceğine dair belirsizlik nedeniyle aylardır Türkiye'nin gündemindeydi. ABD ile zaman zaman yaşanan siyasi gerilimlerin, özellikle savunma sanayii tedariklerine yansıma ihtimali en büyük endişe kaynağıydı. Kongre'de tek bir üyenin bile satışı durdurma yönünde itirazda bulunması, tüm süreci aylarca askıya alabilirdi. İtiraz süresinin sessizce tamamlanması, iki ülke arasındaki stratejik dengeler ve mevcut diplomatik diyaloğun sürdüğü yönünde olumlu bir sinyal olarak okunuyor. KAAN'ın en azından ilk seri uçuşlarında Amerikan motorlarıyla havalanacağı bilinirken, bu kritik eşiğin aşılması projenin takviminde herhangi bir gecikme yaşanmayacağı beklentisini güçlendirdi. Konu, sadece bir motor satın alımı değil, aynı zamanda Türkiye'nin uzun vadeli hava hakimiyeti hedefinin kısa vadeli geleceğini belirleyen bir dönemeç olması sebebiyle manşetlere taşındı.

Bilinmesi gerekenler

Sürecin merkezinde yer alan F110-GE-129 motoru, savaş kanıtlanmış bir güç ünitesi olarak öne çıkıyor ve hali hazırda Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki F-16'larda da kullanılıyor. KAAN projesi için ilk aşamada bu motorlardan belirli bir adedin tedarik edilmesi hedefleniyor. ABD yasaları gereği, yabancı ülkelere yapılan belirli kategorideki askeri satışlar Kongre'ye bildirilmek zorunda. Bu bildirimin ardından başlayan ve sona eren süreç, satışa siyasi bir engel konulmaması ile sonuçlandı. Öte yandan, yerli motor geliştirme çalışmaları da eş zamanlı olarak devam ediyor. motor tedariki, KAAN'ın seri üretim versiyonlarında yerli ve milli motor hedefini değiştirmiyor; sadece uçağın uçuşa hazırlık ve test süreçlerini garanti altına alıyor. GE ile yürütülen iş birliğinde teknoloji transferi ve yerlileştirme konularının da anlaşmanın bir parçası olduğu biliniyor.

Sırada ne var?

Kongre engelinin aşılmasıyla birlikte artık gözler, motorların sevkiyat takvimine ve KAAN'ın planlanan ikinci uçuşuna çevrildi. İlk uçuşunu Şubat 2024'te başarıyla gerçekleştiren milli muharip uçağın test kampanyasının hız kazanması bekleniyor. Resmi olarak motor tedarik sürecinin idari ve lojistik aşamalarının ne kadar süreceği henüz netleşmese de, bu kararın projenin yol haritasındaki en büyük dışsal riski bertaraf ettiği konusunda savunma sanayii kaynaklarında genel bir mutabakat var. 2030'lu yıllarda Türk Hava Kuvvetleri envanterine girmesi ve F-16'ların yerini alması hedeflenen KAAN için bir sonraki büyük dönüm noktası, yerli motorun geliştirilme süreci ve uçağın seri üretim kararı olacak.