Jet motoru satışında Trump jesti: KAAN için kritik eşik aşıldı mı?

Ne oldu?

Jet motoru, atmosferden aldığı havayı sıkıştırıp yakıtla yakarak elde ettiği itiş gücüyle hava araçlarını hareket ettiren bir teknolojidir. Bu teknolojinin satışına dair Türkiye ile ABD arasında kritik bir diplomatik trafik yaşanıyor. Reuters’ın haberine göre, Başkan Donald Trump yönetimi, Türkiye’ye F110 tipi jet motoru satışına yönelik planını resmen Kongre’nin onayına sundu. İlk bilgiler, söz konusu motorların Türkiye’nin 5’inci nesil milli muharip uçağı KAAN’ın ilk üretim bloklarında kullanılabileceğine işaret ediyor. Gelişme, NTV Haber, BBC Türkçe ve Hürriyet gibi kaynaklarca da “Trump’ın jesti” olarak yorumlandı; zira satış süreci, iki ülke arasındaki savunma sanayii ilişkilerinde uzun süredir beklenen bir hareketliliğin başlangıcı olarak görülüyor.

Neden gündemde?

Bu satış, Türkiye’nin yürüttüğü en iddialı havacılık projesi olan KAAN’ın zaman çizelgesini doğrudan etkiliyor. KAAN’ın ilk prototipi halihazırda Amerikan yapımı General Electric F110 motorlarıyla test uçuşlarını sürdürüyor. Yerli ve milli motor çalışmaları tüm hızıyla devam etse de, seri üretime geçiş aşamasında tamamen yerli bir güç grubunun hazır olmasının zaman alacağı biliniyor. Bu noktada ABD’den alınacak motorlar, programda takvimsel kopukluk yaşanmaması için köprü görevi görecek. Konunun siyasi boyutu da en az teknik boyutu kadar ağır. Trump’ın bu hamlesi, geçmişte Türkiye’nin F-35 programından çıkarılmasına ve CAATSA yaptırımlarına kadar uzanan savunma hattında yeni bir sayfa açma çabası olarak değerlendiriliyor. Savunma sanayiindeki bu somut adım, NATO içi müttefiklik ilişkilerinin onarılması yönündeki sinyallerden biri olarak yorumlanıyor.

Bilinmesi gerekenler

Jet motoru satışının onaylanması durumunda masadaki en kritik başlık F110 motorlarının adedi ve teslimat takvimi olacak. Söz konusu motor, halihazırda dünyada en çok kullanılan askeri turbofanlardan biri ve uzun yıllardır F-15 ile F-16 savaş uçaklarında kanıtlanmış bir performansa sahip. Kongre’ye yapılan resmi bildirim, satışın tamamlandığı anlamına gelmiyor; Kongre’nin 15 günlük inceleme süresi var ve bu süreçte herhangi bir engel çıkması ihtimali hâlâ masada duruyor. Öte yandan Türkiye kendi motorunu geliştirme konusunda da hız kesmiş değil. TRT Haber’de yer alan bilgilere göre, TEI tarafından geliştirilen ve yüksek itki gücüne sahip olması hedeflenen GÜÇHAN turbofan motoru için kalifikasyon testlerinin yıl içinde planlandığı belirtiliyor. Bu durum, Ankara’nın uzun vadede dışa bağımlılığı bitirme stratejisinden vazgeçmediğini gösteriyor. BAHA ve Baykar gibi firmaların da turbojet ve turbofan alanındaki çalışmaları, bu alandaki milli ekosistemin genişlediğini ortaya koyuyor.

Sırada ne var?

Gözler şimdi ABD Kongresi’nden çıkacak sonuçta. Eğer satışa itiraz edilmezse, motorların teslimatına ilişkin detaylı bir yol haritası oluşturulacak. Bu gelişme, KAAN’ın 2028 hedefiyle Türk Hava Kuvvetleri envanterine giriş takvimini daha sağlam bir zemine oturtabilir. Eş zamanlı olarak, yerli motor programlarındaki ilerleme de izlenmeye devam edecek; GÜÇHAN ve TF-6000 gibi projelerdeki somut ilerlemeler, Türkiye’nin ikinci blok KAAN uçaklarında milli motor kullanma hedefinin ne kadar gerçekçi olduğunu belirleyecek. Bu sürecin daha geniş yansımaları ise Türk-ABD savunma ticaretinde yeni iş birliği paketlerinin önünün açılması ihtimali. Başkan Trump’ın bu “jest” olarak nitelenen adımı, askeri anlamda stratejik olduğu kadar, iki ülke arasındaki ekonomi-politik normalleşmenin de turnusol kâğıdı olarak okunuyor.