İTO Verilerinde Şok Tablo: Kuru Soğan Yüzde 46 Zamlı, Kiraz Fiyatı Yüzde 38 Düştü
İstanbul Ticaret Odası'nın (İTO) Haziran ayı verilerine göre kuru soğan yüzde 46,02 ile en fazla zamlanan ürün olurken, kiraz yüzde 38,38 ile en çok ucuzlayan ürün oldu. Gıda enflasyonundaki dengesiz seyir dikkat çekiyor.
Ne oldu?
İTO soğan fiyat artışı, İstanbul Ticaret Odası'nın (İTO) açıkladığı Haziran ayı enflasyon verilerinde dikkat çeken bir gelişmedir. İTO'nun İstanbul Ücretliler Geçinme İndeksi'ne göre, perakende fiyatlarda bir önceki aya kıyasla en yüksek fiyat artışı yüzde 46,02 oranıyla kuru soğanda gerçekleşti. Bu artış, kuru soğanı haziran ayının zam şampiyonu yaptı. Aynı dönemde sebze fiyatlarında genel bir yükseliş gözlemlenirken, kuru soğandaki bu sert sıçrama tüketici sepetini doğrudan etkiledi. Öte yandan, mevsimsel bollukla birlikte kiraz fiyatları ise yüzde 38,38 oranında düşerek en fazla ucuzlayan ürün oldu.
Neden gündemde?
Kuru soğandaki rekor artış, halihazırda yüksek seyreden genel enflasyon içinde temel gıda maddelerinin fiyat istikrarsızlığını gözler önüne serdiği için gündemde. Soğan, Türk mutfağının vazgeçilmez ana malzemelerinden biri. Bu denli yüksek bir aylık fiyat artışı, dar gelirli vatandaşın sofrasına gelen maliyet baskısının sembolü haline geldi. Sektör temsilcileri, hasat dönemleri arasındaki geçiş sürecini ve arz-talep dengesizliğini fiyat artışının temel sebebi olarak işaret ediyor. Buna rağmen üretici ile market arasındaki makasın açılması, tepkileri beraberinde getiriyor. Kiraz fiyatındaki sert düşüş ise tam tersi bir tablo çizerek, mevsimsel ürünlerde bile arz fazlasının üretici aleyhine fiyat kırılmasına yol açabildiğini gösteriyor.
Bilinmesi gerekenler
İstanbul'da haziran ayında yaşanan bu fiyat hareketleri, ülke genelindeki gıda enflasyonu trendine dair önemli ipuçları taşıyor. Kuru soğan fiyatları üreticide düşük seyrederken, raf fiyatındaki bu yükselişin aracı ve nakliye maliyetlerinden kaynaklandığı iddia ediliyor. Öte yandan domates yüzde 12,78, patates yüzde 9,27 ve sivri biber yüzde 4,68 oranında zamlanarak vatandaşın duyarlı olduğu diğer kalemler oldu. En çok ucuzlayan ürünlerde ise kirazı, yüzde 21,05 ile çilek ve yüzde 12,02 ile taze fasulye takip etti. Veriler, İTO'nun 242 maddeyi kapsayan ve İstanbul'daki perakende fiyat değişimlerini ölçen endeksine dayanıyor. TÜFE'nin habercisi olarak görülen bu veriler, resmi enflasyon beklentileri üzerinde de etkili oluyor.
Sırada ne var?
Temmuz ayında kuru soğan ve patates gibi kışlık sebzelerin fiyat seyrinin, yeni mahsulün piyasaya giriş zamanına bağlı olarak şekillenmesi bekleniyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın arz güvenliğini sağlamak adına ihracat kısıtlamaları da dahil olmak üzere piyasa düzenleyici tedbirler alabileceği belirtiliyor. Hal Komisyoncuları Federasyonu, depolardaki stok durumunun yeterli olduğunu fakat spekülatif fiyat hareketlerine karşı denetimlerin artırılması gerektiğini vurguluyor. Uzmanlar, önümüzdeki aylarda kuru soğan fiyatındaki bu sert çıkışın kalıcı olmayabileceğini, ancak enflasyonla mücadelede gıda fiyatlarındaki oynaklığın en büyük risklerden biri olmaya devam ettiğini ifade ediyor.
Sık Sorulan Sorular
İTO'nun açıkladığı verilere göre haziranda kuru soğandaki fiyat artışı ne kadar oldu?
İstanbul Ticaret Odası'nın Haziran ayı verilerine göre kuru soğan fiyatları bir önceki aya kıyasla %46,02 oranında arttı.
İTO'ya göre haziranda en çok ucuzlayan ürün hangisi oldu?
Haziran ayında kirazın perakende fiyatı %38,38 düşerek en fazla ucuzlayan ürün olarak kayıtlara geçti.
Kuru soğan fiyatındaki artışın nedeni olarak ne gösteriliyor?
Sektör temsilcileri, hasat sezonları arasındaki geçiş döneminden kaynaklanan arz daralmasını ve üretici-market arasındaki fiyat farkının büyümesini temel nedenler olarak gösteriyor.
Kuru soğan dışında en çok zamlanan başka ürünler var mı?
İTO verilerine göre domates %12,78, patates %9,27 ve sivri biber %4,68 oranında zamlanarak kuru soğanı takip etti.