İstanbul taksilerinde Singapur modeli dönemi: Sokaktan çevrilen taksiye bile puanlama geliyor
İstanbul'da taksi taşımacılığında Singapur modeline geçiş hazırlığı başladı. Yeni sistemle yolcular, uygulama kullanmasalar dahi yoldan çevirdikleri taksilere puan verebilecek ve şikayette bulunabilecek.
Ne oldu?
Takside Singapur modeli, İstanbul'daki taksi hizmet kalitesini artırmak amacıyla hayata geçirilmesi planlanan dijital denetim ve değerlendirme sistemidir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin (İBB) gündemine gelen yeni düzenlemeyle birlikte yolcular, herhangi bir mobil uygulama kullanmasalar dahi yoldan çevirdikleri taksiler için puanlama ve şikayet mekanizmasını işletebilecek. Sistemin temelini, taksiye biner binmez devreye giren dijital bir altyapı oluşturuyor.
Neden gündemde?
İstanbul'da taksi sorunu yıllardır çözüm bekleyen kronik bir mesele. Özellikle kısa mesafe yolcu seçimi, yabancı turistlere farklı tarife uygulanması, hijyen sorunları ve kaba davranışlar sıkça şikayet konusu oluyor. Mevcut denetim mekanizmaları yetersiz kalırken, şikayetlerin büyük bölümü somut kanıt olmadığı için sonuçsuz kalıyor. Singapur modeli tam da bu noktada devreye giriyor. Singapur'da başarıyla uygulanan bu sistemde, taksiler araç içi kamera ve sensörlerle donatılırken, yolcu memnuniyeti anlık olarak ölçülebiliyor. İBB'nin bu modeli İstanbul'a uyarlama çalışmaları, hem yerli yolcuların hem de turizm sektörünün beklentilerine yanıt vermeyi hedefliyor.
Bilinmesi gerekenler
Sistemin en çarpıcı yanı, uygulamaya bağımlı olmaması. Yolda el kaldırarak bindiğiniz bir taksinin plakasını hatırlamak, Taksim'de indikten sonra şikayet etmek istediğiniz şoförün bilgilerine ulaşmak genellikle mümkün olmuyordu. Yeni modelde araca biner binmez bir QR kod veya kısa mesaj yoluyla o yolculuğa özel bir değerlendirme ekranı açılması öngörülüyor. Buna göre yolcu; şoförün nezaketi, araç temizliği, klima kullanımı ve güzergah seçimi gibi kriterlerde puanlama yapabilecek. Toplanan veriler İBB bünyesindeki bir denetim merkezine aktarılacak. Belirli bir puanın altında kalan şoförlere önce uyarı, tekrarında ise ruhsat iptaline kadar varan yaptırımlar uygulanması tartışılıyor. Ayrıca taksimetre entegrasyonu sayesinde açma-kapama süreleri, izlenen rota ve ödeme şekli gibi veriler de otomatik kayıt altına alınacak.
Sırada ne var?
İBB yetkilileri şu anda ilgili paydaşlarla görüşmelerin sürdüğünü, sistemin hukuki altyapısının hazırlandığını belirtiyor. Kişisel verilerin korunması, kamera kayıtlarının saklanma süresi ve şoför hakları gibi konular mevzuat çalışmasının merkezinde yer alıyor. Pilot uygulamanın 2025 yılı içinde belirli bir taksi filosunda başlatılması, ardından kademeli olarak tüm İstanbul'a yayılması öngörülüyor. Taksici esnafının bir bölümü sürekli izlenmeye sıcak bakmazken, meslek odaları ise sisteme uyum sağlanması için geçiş süresi ve teşvik talep ediyor.
Sık Sorulan Sorular
Takside Singapur modeli nedir?
Takside Singapur modeli, İstanbul'da taksi hizmet kalitesini artırmak için planlanan, yolcuların yoldan çevirdikleri taksilere dahi puan verip şikayette bulunabildiği dijital denetim sistemidir. Singapur'daki başarılı uygulamadan esinlenilmiştir.
Yoldan çevirdiğim taksiyi nasıl puanlayacağım?
Sistem, uygulama kullanımını zorunlu tutmuyor. Araca bindiğinizde QR kod, kısa mesaj bağlantısı veya fiziksel bir buton aracılığıyla o yolculuğa ait değerlendirme ekranına erişmeniz ve şoförü puanlamanız planlanıyor.
Puanı düşük taksi şoförlerine ne ceza verilecek?
Tartışılan yaptırım mekanizması kademeli olacak. Belirli bir eşiğin altında kalan şoförlere önce yazılı uyarı yapılması, tekrarlayan olumsuz değerlendirmelerde ise taksi ruhsatının askıya alınması veya iptaline kadar gidilebilmesi öngörülüyor.
Singapur modeli ne zaman başlayacak?
Henüz resmi bir başlangıç tarihi açıklanmadı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin yürüttüğü hazırlıklar kapsamında pilot uygulamanın 2025 yılı içinde sınırlı sayıda taksiyle başlatılması, ardından kademeli yaygınlaştırma yapılması bekleniyor.