İstanbul taksilerinde 'Singapur modeli' dönemi: Kalite ve denetim merkeze alınıyor

Ne oldu?

Taksi, şehir içi ulaşımın omurgasını oluşturan, duraklardan veya uygulama üzerinden çağrılarak kullanılan, ücreti taksimetreyle belirlenen ticari bir ulaşım aracıdır. İstanbul'da sayıları 20 bini aşan bu araçlar için yetkili kurumlar yeni bir işletme modeli üzerinde çalışıyor. Kamuoyuna 'Singapur modeli' olarak yansıyan sistemle birlikte, mevcut taksi işletmeciliğinde kaliteyi artırmak ve kayıt dışılığı en aza indirmek hedefleniyor. Henüz resmi bir geçiş takvimi açıklanmamış olsa da İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin konuyu gündemine aldığı ve ilgili taraflarla müzakereleri yürüttüğü biliniyor. Modelin temelinde, tıpkı Singapur'da olduğu gibi, taksi hizmetinin belirli standartlara bağlanması ve sıkı bir merkezi kontrol mekanizmasının kurulması yer alıyor.

Neden gündemde?

Konunun İstanbul gündeminde yoğunlaşmasının birkaç temel sebebi var. Öncelikle, özellikle turistik bölgelerde yabancı ziyaretçilerin yaşadığı olumsuz deneyimler ve kısa mesafe yolcu seçme gibi kronikleşmiş sorunlar, mevcut sisteme olan güveni zedeliyor. Bu durum, son dönemde sosyal medyada geniş yankı bulan “Bugün beni kazıklamaya çalışan üçüncü kişisin!” benzeri bireysel isyanlarla daha görünür hale geldi. Ayrıca, sektörün araç tercihi konusundaki tartışmalar da gündemi canlı tutuyor. İstanbul Taksiciler Esnaf Odası Başkanı'nın, “Fiat Egea'ya bağlı kalmak istemiyoruz; bize uygun Togg istiyoruz” şeklindeki açıklaması, taksi filosunun yenilenme biçiminin ve potansiyel yerli araç kullanımının da masada olduğunu gösteriyor. Tüm bunların yanı sıra, ülke genelinde taksi taşımacılığını dijitalleştirmeyi amaçlayan yeni mali düzenlemelerin devreye girmesi, İstanbul merkezli bu dönüşüm talebini daha da güçlendiriyor.

Bilinmesi gerekenler

Singapur modeli, özünde taksi işletmeciliğinin plaka sahipliğinden ziyade kurumsal şirketler eliyle yürütülmesi anlayışına dayanıyor. Bu sistemde, araç filosu belirli operatör şirketler tarafından yönetiliyor ve araçlar tek bir merkezden izleniyor. İstanbul'a uyarlanacak modelin detayları netleştikçe, sürücülerin kalite standartlarına uyumu ve araç içi kamera ile anlık takip gibi teknolojik denetim mekanizmalarının zorunlu hale gelmesi bekleniyor. Bu geçişin bir diğer kritik ayağını ise Maliye Bakanlığı'nın devreye aldığı Taksi Mali Cihazı oluşturuyor. Bu cihaz, taksimetreden bağımsız olarak yapılan kayıt dışı pazarlıkların ve fişsiz ödemelerin önüne geçmeyi amaçlıyor. 2026 yılı Şubat ayından itibaren pilot uygulamaları konuşulan bu teknik düzenleme, tüm ticari yolcu taşımacılığında olduğu gibi taksilerde de mali kayıtları şeffaflaştıracak. Sürücülerin sıklıkla başvurduğu “taksimetre çalışmıyor” bahanesini ortadan kaldıracak bu cihaz, yeni işletme modeliyle entegre çalışacak kritik bir bileşen olarak değerlendiriliyor.

Sırada ne var?

Yeni modele geçişin nasıl bir yol haritasıyla ve hangi hızda gerçekleşeceği, İstanbul'daki tüm paydaşların ana gündem maddesi. Ulaşım otoriteleri, mevcut plaka sahibi esnafın mağdur edilmeden sisteme nasıl entegre edileceği konusunda formül arıyor. İlçe belediyeleri, ticari odalar ve esnaf temsilcileri arasındaki diyalog süreci belirleyici olacak. Diğer yandan, İstanbul dışındaki büyükşehirler de bu dönüşümü yakından izliyor; Balıkesir gibi şehirler kendi taksi tarifelerini güncellerken, Ankara ve İzmir'in de orta vadede benzer sistematik reform talepleriyle karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor. Yolcular için, kısa vadede en somut değişiklik, tüm taksilerde Taksi Mali Cihazı'nın zorunlu hale gelmesiyle şeffaf ve pazarlıksız bir ücretlendirme deneyimi olacak. Araç filosunun yenilenmesi ve potansiyel olarak yerli otomobil Togg'un taksi olarak yollara çıkması ise süreci taçlandıracak orta vadeli hedefler arasında yer alıyor.