İstanbul'da havai fişek ve meşale satışı ile kullanımına tam yasak
İstanbul Valiliği, kent genelinde havai fişek, meşale ve benzeri yanıcı-patlıcı maddelerin satışını, bulundurulmasını ve kullanımını yasakladı. Karar, son dönemde artan ve yaralanmalarla sonuçlanan kontrolsüz kullanım vakalarının ardından geldi.
Ne oldu?
Havai fişek, estetik ve eğlence amaçlı kullanılan düşük patlayıcı güce sahip piroteknik aygıtlardır. İstanbul Valiliği, 2025 yılı itibarıyla il sınırları içerisinde bu piroteknik maddelerin satışını, bulundurulmasını ve kullanımını kapsayan geniş çaplı bir yasaklama kararı aldı. Resmi açıklamaya göre karar; havai fişeklerin yanı sıra meşale, patlayıcı ve yanıcı maddeleri de içeriyor. Kolluk kuvvetlerine, bu tür malzemelere anında el koyma ve mülki amirin onayıyla imha etme yetkisi verilirken, kurala uymayanlara adli ve idari yaptırım uygulanacağı bildirildi.
Neden gündemde?
Valilik kararı, kamuoyunun hassasiyetinin zirve yaptığı bir dönemde geldi. Son haftalarda basına yansıyan iki ayrı olay, konunun aciliyetini gözler önüne serdi. İstanbul’daki yasaklama haberinin hemen ardından gelen bilgilere göre, Suruç’ta sokakta oyun oynayan iki çocuk yerde buldukları bir havai fişeğin ellerinde patlaması sonucu yaralandı. Bir diğer olayda ise benzer bir şekilde çocukların bulduğu havai fişeğin patlama anı güvenlik kameralarına yansıdı ve iki kişi daha yaralandı. Bu bireysel kazalar, denetimsizlik sorununu ortaya koyarken, geçmişte yaşanan ve çok sayıda can kaybına yol açan endüstriyel havai fişek patlamalarının hatıralarını da canlandırdı.
Bilinmesi gerekenler
Tarihi antik Çin’e kadar uzanan ve geleneksel olarak kötü ruhları kovmak için geliştirilen havai fişekler, günümüzde düğün, kutlama ve festivallerde sıkça kullanılıyor. Kâğıt veya mukavva bir tüp içerisine doldurulan piroteknik yıldızların tutuşturulması prensibiyle çalışıyor. Profesyonel gösteri fişekleri ile bireysel kullanıma sunulan daha küçük çaplı roketler arasında büyük bir güvenlik farkı bulunuyor. Türkiye’de kontrolsüz bireysel kullanım sık sık yaralanmalara ve yangınlara neden oluyor. İstanbul’daki son karar, yalnızca izinsiz satışları değil, açık alanlardaki bireysel kullanımı da tümüyle hedef alıyor. Yasakla birlikte, bu maddelerin denetimi güvenlik güçlerinin asli sorumluluğu haline geldi.
Sırada ne var?
Alınan kararın uygulanması için emniyet ve jandarma birimleri denetimlerini sıklaştırdı. Özellikle toplu etkinliklerde, düğün salonlarında ve sokak aralarındaki bireysel kullanım vakalarına karşı sıfır tolerans politikası izlenecek. Kamuoyu şimdi, bu yasağın diğer büyükşehir belediyeleri ve valiliklerce emsal alınıp alınmayacağını tartışıyor. Uzmanlar, yasakların tek başına yeterli olmadığını, piroteknik maddelerin satış kanallarının internet dahil olmak üzere tamamen kapatılması gerektiğini vurguluyor.
Sık Sorulan Sorular
İstanbul'da havai fişek kullanımına getirilen yasak tam olarak neleri kapsıyor?
Yasak, havai fişeklerin yanı sıra meşale ve diğer yanıcı, patlayıcı maddelerin satışını, bulundurulmasını ve kullanımını içeriyor. Profesyonel organizasyonların denetimli gösterileri için ise resmi izin mekanizmalarının işletilmesi gerekiyor.
Neden özellikle şimdi böyle bir yasaklama kararı alındı?
Basına yansıyan olaylarda, Suruç'ta ve başka bölgelerde çocukların buldukları sahipsiz havai fişeklerin patlaması sonucu yaralanmalar meydana geldi. Artan bireysel kullanım kazaları ve halk sağlığı riski, güvenlik güçlerini daha radikal bir karar almaya yöneltti.
Havai fişeklerin temel çalışma prensibi nedir ve neden tehlikelidir?
Havai fişekler, kâğıt veya mukavva bir kovan içine yerleştirilmiş piroteknik yıldızlar ve barutun fitil yardımıyla ateşlenmesiyle renkli patlamalar oluşturur. Tehlike, kontrolsüz ateşleme sırasında ulaşılan yüksek ısı, basınç ve şarapnel etkisinden kaynaklanır; bu da özellikle profesyonel olmayan kullanıcılar için ciddi yaralanmalara yol açabilir.