İsrail-Lübnan üçlü anlaşması: Washington'da imzalanan çerçeve metin neler getiriyor?

Ne oldu?

İsrail-Lübnan üçlü anlaşması, ABD arabuluculuğunda İsrail ve Lübnan arasında Washington’da yürütülen doğrudan müzakerelerin beşinci turunda imzalanan bir çerçeve metindir. Anlaşma, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun katılımıyla gerçekleşen törenle duyuruldu. Taraflar, görüşmelere 23-25 Haziran tarihlerinde başlamış, sürecin uzaması üzerine müzakereler bir gün daha uzatılmıştı. Metin, İsrail’in Lübnan’ın güneyinde belirlenen iki pilot bölgeden aşamalı olarak çekilmesini ve bu bölgelere Lübnan ordusunun konuşlandırılmasını içeriyor.

Neden gündemde?

Anlaşma, bir yandan İsrail-Lübnan sınırında uzun süredir devam eden gerilimin yönetilmesine yönelik nadir bir diplomatik adım olarak görülürken, diğer yandan Hizbullah’ın silahsızlandırılmasına ilişkin maddeleriyle tartışma yaratmış durumda. Netanyahu’nun yaptığı açıklamada, Hizbullah’ın silahsızlanmaması halinde İsrail kuvvetlerinin Lübnan’ın güneyini işgal altında tutmaya devam etme yetkisini saklı tuttuğunu belirtmesi, anlaşmanın kırılgan yapısını gözler önüne serdi. Öte yandan İsrail’in eski Başbakanı, kısa süre içinde yapılan iki anlaşmanın birbiriyle çelişkili olduğunu iddia ederek metne şüpheyle yaklaştı.

Bilinmesi gerekenler

ABD Dışişleri Bakanı Rubio, tören öncesinde yaptığı konuşmada bu adımı “zorlu ancak elzem bir yolculuğun ilk adımı” olarak nitelendirdi. Rubio, aynı zamanda ABD’nin anlaşmanın sahada uygulanmasını kolaylaştırmak için üçlü bir Lübnan Askeri Koordinasyon Grubu’nun kurulmasına destek vereceğini açıkladı. Bu mekanizma, hassas çekilme sürecinin taraflar arasında eşgüdümle yürütülmesini hedefliyor. Anlaşmanın, daha geniş bir bölgesel normalleşme bağlamında değerlendirildiği de belirtiliyor. Görüşmelerin, 18 Haziran’da yürürlüğe giren ABD-İran mutabakat metninin hemen ardından gerçekleşmesi, Washington’un bölgede çok yönlü bir diplomasi yürüttüğüne işaret ediyor.

Lübnan Büyükelçiliği, anlaşmanın İsrail’in iki pilot bölgeden çekilmesini öngördüğünü doğrularken, uygulamanın iki aşamada gerçekleştirileceğini bildirdi. İlk aşamada İsrail güçlerinin belirlenen bölgelerden çıkışı, ikinci aşamada ise Lübnan ordusunun buralara tam anlamıyla yerleşmesi planlanıyor. Ancak Hizbullah’ın silahsızlandırılması konusu, anlaşmanın en muğlak ve en tartışmalı başlığı olmayı sürdürüyor.

Sırada ne var?

Anlaşmanın uygulama takvimi ve kapsamına dair ayrıntılar henüz netleşmiş değil. Önümüzdeki günlerde kurulması beklenen Lübnan Askeri Koordinasyon Grubu’nun çalışma usulleri ve tarafların askeri hareketliliği yakından izlenecek. İsrail iç siyasetinde anlaşmaya yöneltilen eleştiriler ve Lübnan’da Hizbullah’ın tutumu, sürecin seyrini belirleyecek temel dinamikler arasında. Ayrıca ABD-İran hattında şekillenen mutabakatın bölgesel yansımaları, bu çerçeve anlaşmanın geleceğini doğrudan etkileyebilir. Şimdilik tüm gözler, Washington’da atılan bu ilk adımın sahada nasıl karşılık bulacağına çevrilmiş durumda.