İsrail Lübnan çekilme planında erteleme: Ateşkes takvimi neden sarsıldı?

Ne oldu?

İsrail Lübnan çekilme, İsrail ordusunun Hizbullah ile varılan ateşkes anlaşması kapsamında güney Lübnan'daki askeri varlığını sonlandırmak için belirlenen takvimi uygulamamasıdır. Anlaşma uyarınca İsrail'in aşamalı olarak çekilmesi ve Lübnan ordusunun bölgeye konuşlanması öngörülüyordu. Ancak Tel Aviv yönetimi, Lübnan ordusunun anlaşmanın gereklerini yerine getirme hızından memnun olmadığını belirterek süreci uzattığını duyurdu. Söz konusu erteleme, son günlerde gündeme gelen son dakika Lübnan kararları arasında en dikkat çekeni oldu.

İsrail ordusu, özellikle sınır hattındaki stratejik tepe ve köylerdeki mevzilerini boşaltmaya yanaşmıyor. Bu durum, imzalar atıldığında varılan mutabakatın sahada ne ölçüde karşılık bulacağına dair şüpheleri derinleştirdi. Tel Aviv, “güvenlik gerekçelerini” öne sürerek Lübnan'daki senaryolarını test ettiği bir ara formül arayışında olduğunun sinyalini veriyor.

Neden gündemde?

Konu, bölgesel güvenlik mimarisini doğrudan ilgilendirdiği için hem Orta Doğu başkentlerinde hem de Ankara'da yakından izleniyor. Çekilme sürecinin tıkanması, ateşkesin çökme riskini beraberinde getiriyor. Uzmanlar, İsrail'in güney Lübnan'da bir güvenlik kuşağı oluşturma planının, diplomatik dilin arkasında hâlâ tartışılan bir seçenek olduğuna işaret ediyor. Bu durum, Lübnan'da devlet otoritesinin tesisini geciktirirken, yerinden edilen sivillerin evlerine dönüşünü de engelliyor.

Türk dış politikası açısındansa mesele, İsrail'in bölgedeki askeri genişlemesinin sınırlandırılması ve Lübnan'ın egemenliğinin korunması prensipleri üzerinden değerlendiriliyor. Ateşkesin uygulanamaması, Gazze'deki müzakereleri de gölgeleyebilecek zincirleme bir etki potansiyeli taşıyor.

Bilinmesi gerekenler

• Takvim sarkıyor: İsrail, belirlenen ilk çekilme aşamasını tamamlamak yerine süreci zamana yayma stratejisi izliyor. Henüz resmi olarak net bir çekilme tarihi açıklanmadı.
• Karşılıklı suçlamalar: Tel Aviv, Lübnan ordusunun bölgeye yeterince hızlı konuşlanmadığını iddia ediyor. Beyrut ise İsrail'in anlaşmayı ihlal ettiğini ve geri çekilmenin gecikmesinden Hizbullah’ın siyasi olarak faydalanabileceğini savunuyor.
• Ara formül: Sahadaki gözlemcilere göre İsrail, tam çekilme ile kalıcı bir güvenlik kuşağı oluşturmak arasında bir denge arıyor. Bazı sınır noktalarındaki askeri yığınak dikkat çekiyor.
• İnsani boyut: Güney Lübnan'daki birçok yerleşim yeri hâlâ boş. Geri dönüşler, mayın ve patlamamış mühimmat riski yanında siyasi belirsizlik nedeniyle de fiilen durmuş vaziyette.

Sırada ne var?

Uluslararası garantörlerin (ABD ve Fransa) devreye girerek ertelemenin teknik bir gecikme mi yoksa stratejik bir karar mı olduğunu netleştirmesi bekleniyor. Lübnan ordusunun güneydeki konuşlanmasını hızlandırması, İsrail’in olası ihlal gerekçelerini ortadan kaldırabilir. Aksi senaryoda, çekilme ile güvenlik kuşağı tartışması BM nezdinde yeni bir diplomatik krize dönüşebilir. Orta vadede gözler, ateşkes denetim mekanizmasının işleyip işlemeyeceğinde olacak.