İsrail-Lübnan arasında ABD gözetiminde 'barışa giden ilk adım': Anlaşmanın detayları ne, Hizbullah neden karşı çıkıyor?

Ne oldu?

Lübnan, Doğu Akdeniz kıyısında on yıllardır jeopolitik fay hatlarının kesişim noktasında yer alan bir ülkedir. Bölgeyle ilgili son dakika gelişmesinde, ABD yönetimi İsrail ile Lübnan arasında “barışa giden ilk adım” olarak nitelendirilen bir anlaşmanın imzalandığını duyurdu. Euronews’in haberine göre bu diplomatik hamle, özellikle 2023 sonrası tırmanan bölgesel gerilimi dizginleme çabası olarak görülüyor. Ancak bu iyimser tablo, sahadaki çatışma sesleriyle gölgelendi. Anlaşmanın hemen ardından Hizbullah cephesinden sert bir açıklama geldi; işgalci İsrail ordusunun koşulsuz çekilmesi gerektiği vurgulanarak, Lübnan’ın egemenliğine aykırı hiçbir yükümlülüğün kabul edilmeyeceği ilan edildi.

Neden gündemde?

Bu diplomatik girişim, kağıt üzerindeki metin ile sahadaki gerçeklik arasındaki büyük uçurumu gözler önüne serdiği için çok konuşuluyor. Anlaşmanın açıklandığı saatlerde TRT Haber gibi çeşitli medya kuruluşları, İsrail ordusunun Lübnan’ın güneyinde Nebatiye kentine bağlı Yahmar eş-Şakif bölgesine fosfor bombasıyla saldırı düzenlediğini ve ateşkese rağmen operasyonların sürdüğünü gündeme taşıdı. CNN Türk’ün analizinde ise temel soruya odaklanılıyor: “İsrail, Lübnan ve Gazze’den çıkıyor mu?” Sahadan yükselen patlama sesleri, diplomatik dildeki uzlaşı söylemini geçersiz kılıyor. Öte yandan Hürriyet, İsrail Başbakanı Netanyahu’nun ABD’nin bazı telkinlerine “bağımsızlık” vurgusuyla karşılık verdiğini ve İsrail’in ateşkesi ihlal ettiği yönündeki iddiaları aktardı. Bu çelişkili tablo, anlaşmanın sürdürülebilir bir barış mı yoksa oyalama taktiği mi olduğu sorusunu akıllara getiriyor.

Bilinmesi gerekenler

Lübnan Başbakanı Selam’ın yaptığı açıklamalar, Beyrut’un tavrını netleştiriyor. Başbakan Selam, İsrail'in Lübnan topraklarındaki askeri varlığının tamamen sona ermesini ve koşulsuz bir çekilme yaşanmasını talep etti. Buna karşın Hizbullah, İran ile olan stratejik bağlarına da atıfta bulunarak, Lübnan’ın egemenliğine aykırı maddeler içeren hiçbir metne yanaşmayacağını kesin bir dille belirtti. BBC News Türkçe’ye yansıyan detaylara göre silahlı grup, ABD aracılığıyla varılan ateşkesin şartlarını kategorik olarak reddetmiş durumda. Tarihsel olarak bakıldığında, Fenike uygarlığından Roma’ya, Osmanlı’dan Fransız mandasına uzanan bir geçmişe sahip Lübnan, farklı din ve mezheplerin bir arada yaşadığı kırılgan bir dengeye ev sahipliği yapıyor. Bu karmaşık demografi ve coğrafi konum, yapılan diplomatik çıkışların iç siyasetteki yansımalarının da dikkatle okunmasını zorunlu kılıyor.

Sırada ne var?

Bundan sonraki sürecin belirleyici unsuru, İsrail’in anlaşma maddelerine sahada uyup uymayacağı olacak. Ateşkesin ilan edilmesine rağmen güney bölgelerinde düzenlenen saldırıların devam etmesi, güven artırıcı önlemlerin işlemediğine işaret ediyor. ABD’nin arabulucu sıfatıyla devrede kalacağı belirtilse de, Netanyahu hükümetinin sergilediği muhalif duruş, anlaşmanın yaptırım gücünü zayıflatıyor. Hizbullah’ın taleplerinden geri adım atmaması ise Lübnan içinde ikili bir iktidar alanı yaratmış durumda. Diplomatik kaynaklar, önümüzdeki günlerde yaşanacak ihlallerin, bu “ilk adımı” son adıma dönüştürebileceği uyarısında bulunuyor. Gözler şimdi hem Beyrut’taki siyasi hesaplaşmada hem de uluslararası toplumun ihlallere karşı alacağı somut tutumda olacak.